1 (tiro)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
204 luqadood
1 (waxaa sidoo kale loo yaqaan koow ama kow) waa tirada ka dambeysa eber (0) oo ka horreysa laba (2). Waa tirada koowaad ee tirooyinka dabiiciga ah, oo lagu tilmaamo tiro isku-mid ah ama hal shay oo keliya. Astaanta caadiga ah ee lagu qoro waa "1" oo ka soo jeeda tirooyinka Hindi-Carabi; qoraalka Roomaanka waxaa lagu tilmaamaa "I".
Xisaabta dhexdeeda, 1 waxay leedahay meel gaar ah: waa cutubka isku-dhufashada (multiplicative identity). Taas oo micnaheedu yahay tiro kasta oo lagu dhufto 1 isla mid ah ayay ku sii hartaa: n × 1 = n. Sidoo kale tiro kasta oo lagu qeybiyo naftiisa waxay bixisaa 1 (marka aan eber ahayn).
Sifooyinka xisaabta
1 waa kaliya tirada dabiiciga leh hal qeybsame oo keliya. Sababtaas awgeed lama tirsan tirooyinka koowaad (prime numbers) oo aan sidoo kale ka mid ahayn tirooyinka isku-dhafan (composite). Qeexitaanka tirada koowaad wuxuu u baahan yahay laba qeybsame oo kala duwan, 1 iyo naftiisa; 1 ma buuxiniso shuruudda. Marka la kala furfuro tiro (factorization), 1 lama qoro maadaama uusan wax beddelin.
Awoodda 1 waligeed waa 1: 1 lagu qaado tiro kasta (1^n) waa 1. Sidoo kale tiro kasta oo aan eber ahayn oo lagu qaado awood eber waxay bixisaa 1 (n^0 = 1). Factorial-ka 1 waa 1, sidoo kale factorial-ka eber waa 1. 1 waa xarunta taxanaha Fibonacci ee bilowga (1, 1, 2, 3, 5...) marka la bilaabo hal.
Isticmaalka cabbirka iyo caadaysiga
Nidaamyada cabbirka, 1 waxaa loo isticmaalaa saldhig: hal mitir, hal kiilo, hal ilbiriqsi. Nidaamyada tirinta ee binary (nidaamka labaad) waxaa la isticmaalaa oo keliya 0 iyo 1, taas oo ah aasaaska kombuyuutarrada casriga ah, halkaas oo 1 muujiso xaalad "furan" ama "run". Boqoshaadka iyo saamiga, 1 waxaa la mid ah 100%.
Taariikhda astaanta
Astaannada tirinta ee ugu horreeyay waxay isticmaaleen calaamado toosan ama xariiqyo si ay hal shay u muujiyaan, sida qoraalka Roomaanka "I" iyo qoraallada hore ee Masar iyo Mesobotamiya. Astaanta "1" ee maanta la isticmaalo waxay ka soo jeedaa nidaamka tirooyinka Hindiya, kaas oo Carabta faafisay oo Yurub gaaray qarniyada dhexe.