10 (tiro)

Toban (10) waa tiro dabiici ah oo ku timaada kadib 9 oo ka horreysa 11. Waa tiro shaqal (even), oo la qaybin karo 1, 2, 5 iyo 10. Sidaas darteed ma aha tiro asal ah (prime), waase badeecada laba tirooyin asal ah: 2 iyo 5.

Toban waxaa muhiim ka dhigaya inay tahay saldhigga habka tirinta ee tobanlaha (decimal), oo ah habka caalamiga ah ee lambarrada lagu qoro maanta. Habkaas, meel kasta oo lambar ah waxay matalaysaa awood ka mid ah awoodaha 10: 1, 10, 100, 1000 iyo wixii la mid ah. Waxaa lagu qiyaasaa in habkan uu ka soo jeedo tirinta faraha gacmaha labada, oo tiradoodu tahay toban.

Sifooyin xisaabeed

Toban waa tirada saddexaad ee 'triangular' (kadib 1, 3, 6), maxaa yeelay waa isugeynta 1+2+3+4. Sidoo kale waa isugeynta afartii tiro ee ugu horreeya. Qaybiyeyaasha toban waa 1, 2, 5, 10, oo isugeyntoodu tahay 18. Marka lagu qoro habka labalaha (binary) waxay noqonaysaa 1010.

Qorista iyo calaamadaha

Habka Hindi-Carabiga ah waxaa toban lagu qoraa laba calaamad: 1 iyo 0. Habka Roomaanka waxaa loo qoraa X. Af-Soomaaliga tirada waxaa lagu magacaabaa 'toban', iyadoo isku-darka tirooyinka 11 ilaa 19 lagu dhisay saldhigga toban (tobo iyo kow, tobo iyo laba, iwm.).

Isticmaalka cabbirrada

Nidaamka cabbirrada metriga wuxuu ku shaqeeyaa awoodaha toban: mitir, kiilomitir (1000 mitir), santimitir (mitirka toban jibbaar laba). Sidoo kale sarbeebo iyo qeybaha boqolkiiba waxay ku tiirsan yihiin awoodaha toban. Xisaabta logaritamka ah ee saldhiggeeda toban yahay (log10) waxaa loo isticmaalaa cabbiraadaha sida miisaanka Richter iyo cabbirka desibel.

Dhaqan iyo tixraac kale

Toban waxaa badanaa loo isticmaalaa liisas iyo qaybsanaan: liisas tobanka ugu sarreeya, iyo kooxo cabbir ah oo toban ah. Diimo iyo dhaqammo kala duwan waxay isticmaalaan tirada toban qaab liisas amar ama qeybsanaan ah.