108 (tiro)

108 waa tiro dabiici ah (natural number) oo ku dhex jirta abtirsiinta caadiga ah ee tirooyinka. Waxay ku xigtaa 107 waxayna ka horraysaa 109. Waa tiro shufan (even), maadaama laba loo qaybin karo.

108 waxay leedahay qaybiyeyaal badan marka la barbar dhigo tirooyinka la jaarka ah, taasoo ka dhigaysa mid inta badan lagu soo qaato xisaabta iyo qaybinta guruubyada. Sidoo kale waxay door muuqda ku leedahay dhaqamada iyo diimaha qaarkood ee Aasiya.

Sifooyinka xisaabeed

108 waxaa lagu qori karaa qaab tirooyin asaasi ah (prime factorization) sidan: 2 × 2 × 3 × 3 × 3, oo ah 2² × 3³. Marka la eego, waxay leedahay 12 qaybiye oo dhammaystiran: 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 27, 36, 54 iyo 108. Ma aha tiro asaasi ah (prime), maadaama ay leedahay qaybiyeyaal ka badan 1 iyo naftooda.

Wadarta qaybiyeyaasheeda saxda ah — kuwa ka yar tirada laftigeeda — waa 172, taasoo ka weyn 108. Sababtaas awgeed 108 waxaa loo tiriyaa tiro badanaan (abundant number). Waxay kaloo tahay iskudhis 4 iyo 27 (4 × 27), iyo natiijada 12 × 9.

Qoraalka nidaamyada kala duwan

Nidaamka tirooyinka Roomaanka, 108 waxaa lagu qoraa CVIII. Nidaamka binary (saldhig laba), waxay tahay 1101100. Nidaamka hexadecimal (saldhig 16), waxay tahay 6C.

Isticmaal dhaqameed

108 waa tiro muhiim ah dhaqamada Hinduuga, Budhiismka iyo Jayniismka. Tusaale ahaan, xarriiqyada tusbaxa (mala) ee lagu tiriyo ducooyinka badanaa waxay ka kooban yihiin 108 xabo. Sharraxaadaha lagu bixiyo sababta tiradaas waa kuwo kala duwan oo ku xiran caqiidooyinka iyo suugaanta hiddaha, mana jiraan mid keliya oo la wada aqbalay.