1500

1500 waa sanad ku beegan kalandarkii Juliyaan, kaas oo waagaas ka shaqaynayay Yurub iyo meelo badan oo kale (kalandarka Gregorian wuxuu soo baxay 1582 kaddib). Sanadku wuxuu badanaa loo tiriyaa sanadkii ugu dambeeyay qarnigii 15-aad, in kastoo qaar u qaataan bilowga qarnigii 16-aad marka la bilaabo tirinta 1500.

Sanadkan waxaa lagu xusaa muddo ay dhaqdhaqaaqyada badmareennada Yurub, gaar ahaan Boortuqiiska iyo Isbaanishka, ku sii kordhayeen jidadka badda ee u dhexeeya Yurub, Afrika, Aasiya iyo Ameerikada. Isla waqtigaas, Yurub waxaa ka socday isbeddel dhaqan iyo fanni oo loo yaqaan Renaissance-ka, halka Bariga Dhexe iyo Aasiya ay boqortooyooyin waaweyn joogitaan xoog leh ku lahaayeen.

Safarrada badda

Sanadkii 1500 waxaa la xiriiriyaa safar Boortuqiis ah oo Pedro Álvares Cabral hoggaaminayay oo ku dhammaaday inuu gaadho xeebaha Brazil, taas oo bilowday xiriirka Boortuqiiska iyo koonfurta Ameerika. Isla xilligaas, kooxo kale oo Isbaanish ah ayaa sahaminayay xeebaha Kariibiyaanka iyo koonfurta Ameerika. Safarradaas waxay qayb ka ahaayeen olole ganacsi iyo cabbir ah oo ku wajahan xawaashka Hindiya.

Xaaladda siyaasadeed

Xilligaas Boqortooyada Cusmaaniyiinta waxay xukumaysay bariga Bahari Dhexe iyo qaybo ka mid ah Balqaanka. Talyaanigu wuxuu u qaybsanaa dawlado magaalo oo iskula tartamaya, iyadoo dagaallada Talyaaniga ee u dhexeeya Faransiiska iyo Isbaanishka ay saameeyeen gobolka. Bariga Afrika iyo Geeska Afrika waxaa ka jiray magaalooyin ganacsi oo xeebaha Badweynta Hindiya ku xidhan, kuwaas oo hordhac u ahaa tartankii Boortuqiiska ee gobolka.

Dhaqan iyo tignoolajiyad

Kaddib horumarkii daabacaadda ee qarnigii 15-aad, buugaagta la daabaco ee ka hor 1501 la sameeyay waxaa loogu yeeraa 'incunabula'. Taariikhyahannadu badanaa 1500 waxay u adeegsadaan xad kala qaybiya buugaagtaas iyo daabacaadda dambe, taas oo sanadka ka dhigaysa calaamad muhiim ah oo saadka buugaagta laga xisaabiyo.