17 Hijri

17 Hijri (loo soo gaabiyo 17 H) waa sanadka toddoba iyo tobnaad ee taariikhda Hijriga, taas oo ah kalandarka dayaxa ee laga bilaabo hijrada Nabi Muxammad ee Makka ilaa Madiina. Sanadkan wuxuu si dhow ugu beegan yahay sanadka 638 ee taariikhda miilaadiga, in kastoo isu-beegidda aan sax ahayn maadaama sanadka Hijriga uu ka gaaban yahay kan qorraxda ilaa 11 maalmood.

Waqtigaas xilliga xukunka wuxuu ku jiray Cumar ibn al-Khaddaab, oo ahaa khaliifkii labaad ee Khulafaa'ul-Raashidiin. Sanadka wuxuu ku dhex jiraa xilli ay maamulka Muslimiinta ee Madiina ku fidayeen dhulalka Shaam iyo Ciraaq, isla markaana la dhisayay hab-maamuleed cusub oo lagu xakameeyo dhulalka cusub.

Kalandarka Hijriga

Sheekooyinka taariikhda dhaqanka ah waxay inta badan sheegaan in go'aanka lagu aasaasay kalandarka Hijriga — oo ah in tirinta sannadaha laga bilaabo hijrada — uu dhacay xilligii Cumar, sanadka 17 H ama ku dhawaad. Sababta la sheegay waxay ahayd baahida maamul: waraaqaha rasmiga ah iyo amarrada waxay u baahnaayeen taariikh cad oo aan is-khilaafin. Bisha Muxarram ayaa loo qaatay bilowga sanadka.

Fidinta dhulalka

Sannadaha 15 H ilaa 17 H waxaa ku jira dhacdooyinka lagu qabsaday qaybo ka mid ah Shaam iyo Ciraaq. Qabsashada Baytul Maqdis (Quds) — oo lala xiriiriyo booqashadii Cumar ee gobolka iyo heshiiskii nabadeed ee la sheego — waxaa ilaha qaar ku qoraan 16 H, qaarna 17 H. Sidoo kale, aasaaska magaalooyinka militariga sida Kuufa iyo Basra, oo ahaa xero ciidan oo markii dambe noqday magaalooyin waaweyn, waxaa lagu taariikheeyaa xilligan gudihiisa.

Maamulka gudaha

Xilligan waxaa la dhisay hay'ado maamul oo cusub, oo ay ka mid yihiin diiwaanka (diwaan) lagu qoro lacagaha ciidamada lagu qaybiyo, iyo habka canshuuraha dhulka ee dhulalka cusub laga uruuriyo. Wasiiro gobol ayaa loo magacaabay Shaam, Ciraaq iyo Masar, iyagoo si toos ah loola xisaabtamayay khaliifka Madiina.

Isu-beegidda taariikhda

Marka la beegsanayo taariikhda miilaadiga, 17 H waxay ku dhacaysaa inta u dhaxaysa dabayaaqada 637 iyo dhammaadka 638. Sababtoo ah kalandarka Hijriga wuxuu ku salaysan yahay dayaxa oo keliya, sanad kasta wuxuu hore u socdaa qiyaastii 11 maalmood marka loo eego kalandarka Giriigooriga, taasoo ka dhigaysa in bilowga sanadka Hijriga uu isbeddelo xilliyada sanadka.