17 (tiro)

17 waa tiro dabiici ah (natural number) oo ku dhex taal kala-safka tirooyinka inta u dhaxaysa 16 iyo 18. Waxay ku qoran tahay lambarrada Hindi-Carabi ee caadiga ah sida "17", halka nidaamka Roomaanku uu u qoro XVII.

17 waa tiro kowaad (prime number) — taas oo la micno ah in kaliya 1 iyo 17 ay si buuxda u qaybiyaan. Waa tirada kowaadka ah ee toddobaad marka laga bilaabo 2, 3, 5, 7, 11, 13, ka dibna 17. Sidoo kale waa tiro danab-kale (odd), maadaama aan 2 loo qaybin karin.

Astaamaha xisaabeed

17 iyo 19 waxay sameeyaan lammaane kowaad oo mataano ah (twin primes), maadaama farqigoodu yahay laba. Marka la laab-laabo: 17 laba jibbaar waa 289, saddex jibbaarna waa 4913. Isku-darka qaybiyeyaasha saxda ah ee ka yaryar (kaliya 1) waa mid ka dhigaya tiro kowaad oo caadi ah.

Mid ka mid ah astaamaha caanka ah ee joomatariga: baaquli-toosan oo dhinacyadiisu 17 yihiin (heptadecagon) ayaa lagu dhisi karaa kaliya jaranjaro iyo kaadhi (compass and straightedge). Natiijadan waxaa la xiriiriya shaqada xisaabyahankii Jarmalka ahaa Carl Friedrich Gauss, waxayna ku xiran tahay in 17 ay tahay tiro kowaad oo nooca Fermat ah.

Nidaamyada tirinta

Nidaamka labeed (binary), 17 waxay tahay 10001. Nidaamka lix-iyo-tobnaad (hexadecimal) waa 11. Af-Soomaaliga waxaa lagu magacaabaa "toddoba iyo toban", oo ku dhisan qaabka isku-darka toban iyo toddoba.

Isticmaal dhaqameed

Tirooyinka sida 17 waxay dhaqammada kala duwan ku leeyihiin macnayaal kala geddisan; tusaale ahaan qaar ka mid ah bulshooyinka Yurub ee koonfureed waxay tirada u arkaan mid xun, halka meelo kale ay dhexdhexaad ku tahay. Macnayaashaas waa kuwo bulsho ku salaysan, xisaabtana kama dhalan.