1948
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
206 luqadood
1948 waa sanad ku beegan qarnigii 20-aad, kaas oo ku dhacay xilligii dhawaan ka dambeeyay Dagaalkii Labaad ee Adduunka. Waqtigaas dowladihii dagaalka ka soo baxay waxay ku howlanaayeen dib-u-dhis dhaqaale, isla markaana nidaamka caalamiga ah wuxuu u dhaqaaqayay laba xero oo tartan ah: Maraykanka iyo xulafadiisa dhinac, Midowgii Soofiyeeti iyo xulafadiisana dhinaca kale. Xilligan waxaa loo yaqaan bilowgii xoogga leh ee Dagaalkii Qaboobaa.
Sanadkaas waxaa kale oo lagu xusuustaa isbeddello xuduudeed iyo dowladnimo oo ka dhacay Bariga Dhexe iyo Aasiya Koonfureed, iyo horumar ku yimid hay'adaha caalamiga ah ee dhowaan la aasaasay, gaar ahaan Qaramada Midoobay iyo hay'adaheeda farsamo.
Siyaasadda caalamiga ah
1948 waxaa ka mid ahaa dhacdooyinka ugu muhiimsan ku dhawaaqidda dowladda Israa'iil, taas oo ku xigtay dagaal u dhexeeya Israa'iil iyo dalal Carbeed. Dagaalkaas wuxuu keenay barakac ballaaran oo Falastiiniyiin ah, dhinacyaduna weli way ku kala aragti duwan yihiin sababaha iyo natiijooyinka. Isla sanadkaas, Ingiriiska waxa uu ka baxay maamulkii Falastiin.
Yurub waxaa ka socday hirgelinta barnaamijkii caawimaadda dhaqaale ee Maraykanku u qorsheeyay dib-u-dhiska (Marshall Plan). Berlin waxaa ka dhacay xannibaad dhulka ah oo Soofiyeeti ku soo rogeen qaybaha reer galbeedka gacanta ku hayeen, taas oo keentay in xulafadu ku soo gudbiyaan sahay diyaaradaha lagu qaado. Dhacdadaas waxay xoojisay kala qaybsanaanta Jarmalka.
Aasiya iyo gobollada kale
Aasiya Koonfureed, ka dib qaybsanaantii Hindiya iyo Pakistan ee sanadkii ka horreeyay, waxaa socday khilaaf Kashmiir ku saabsan. Ceylon (hadda Sri Lanka) waxay heshay madax-bannaani. Kuuriya waxaa laga dhisay laba dowladood oo kala duwan oo koonfur iyo waqooyi ah, taas oo aasaas u noqotay dagaalkii Kuuriya ee dhowaan ka dib qarxay.
Koonfur Afrika, xisbigii National Party ayaa doorasho ku guuleystay, waxaana la bilaabay hirgelinta nidaamkii apartheid ee sharci ahaan dadka u kala saaray midabka. Bariga Aasiya iyo Bartamaha Yurub, dowlado dhowr ah ayaa u wareegay maamul shuuciyad ah.
Hay'adaha iyo dhaqanka
Golaha Guud ee Qaramada Midoobay wuxuu ansixiyay Baaqa Caalamiga ah ee Xuquuqda Aadanaha, dukumenti dejinaya xuquuqda aasaasiga ah ee qof kastaa leeyahay. Sidoo kale, hay'adda caafimaadka adduunka ee WHO ayaa si rasmi ah u bilowday shaqadeeda. London waxaa lagu qabtay ciyaaraha Olombikada, oo ahaa kuwii ugu horreeyay tan iyo intii dagaalku socday.