1989
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
204 luqadood
1989 waa sannad ka mid ah qarniga 20-aad oo lagu xusuusto isbeddello siyaasadeed oo degdeg ah ka dhacay Yurubta Bari. Dawladihii hantiwadaagga ah oo tiro badan ka mid ahaa, waxay is-beddel dhaqan iyo hab-dawladeed ku sameeyeen, mid mid, gudaha bilooyin yar. Isbeddelladan waxaa loo aqoonsan tahay bilowga marxaladdii ugu dambeysay ee loo yaqaan Dagaalkii Qaboobaa (colaadda toos ahayn ee u dhaxaysay Mareykanka iyo Midowga Soofiyeeti).
Sababaha isbeddellada waxaa ka mid ahaa dhibaatooyin dhaqaale muddo dheer socday, iyo siyaasadaha cusub ee Midowga Soofiyeeti oo hoggaamiyihiisu Mikhail Gorbachev ahaa. Moscow waxay yareysay ballanqaadkeeda ah in ay ciidan ku taageerto dawladaha Yurubta Bari, taasoo dhaawac ku haysay saldhigga ay ku taagnaayeen. Sidoo kale dhaqdhaqaaqyo shacab iyo ururo shaqaale ayaa cadaadis gudaha ku hayay.
Isbeddelladii Yurubta Bari
Poland waxay qabatay doorasho aan buuxda ahayn oo mucaaradku si weyn ku guuleystay, taasoo horseeday dawlad aan hantiwadaagga ay ku talin. Hungary waxay furtay xadkeeda oo Jarmalka Bari dad badan ku baxsadeen. Czechoslovakia waxay soo martay dhaqdhaqaaq mudaaharaad ah oo dhammaadkiisa dawladdii hore iska casishay. Romania waxay ka mid noqotay meelaha ay isbeddelku rabshad ku dheehan tahay; hoggaamiyihii Nicolae Ceaușescu waa la xukumay oo waa la dilay bishii Diseembar.
Gidaarka Berlin
Bishii Nofeembar 1989 ayaa Jarmalka Bari ku dhawaaqday in muwaadiniinta la siinayo fasax ay xadka ka gudbaan. Dad badan ayaa isugu soo baxay barta laga gudubto Gidaarka Berlin, kaasoo Berlin u kala qaybiyay 1961-kii ilaa markaas. Furitaanka gidaarka waa astaan lagu tilmaamo bilowga geeddi-socodkii isku-darka Jarmalka, kaasoo dhammaystirmay 1990-kii.
Shiinaha iyo Tiananmen
Bishii Abriil ilaa Juun 1989, ardayo iyo shacab kale ayaa Beijing bannaanka Tiananmen ku sameeyeen mudaaharaadyo dheer, kuwaas oo dalbayay isbeddel siyaasadeed iyo yareynta musuqmaasuqa. Dawladda waxay ku dhawaaqday xaalad-degdeg ah, ciidamadana ku dirtay magaalada bishii Juun, taasoo ku dhammaatay dhimasho aan tiro rasmi ah oo la isku raacsan yahay laga bixin.
Dhacdooyin kale
Sannadkaas ciidamadii Soofiyeeti waxay dhammaystireen ka bixitaankooda Afgaanistaan, taasoo dhammaad u noqotay dagaal muddo toban sannad ku dhow socday. Sidoo kale sannadkaas waa mid lagu xusuusto is-beddello dhaqaale iyo tignoolajiyo caalami ah oo si tartiib ah socday, oo ka mid ahaa horumarka xiriirinta kombiyuutarrada.