2017

2017 waa sannad caadi ah oo ka bilaabmay Axad, kana mid ah jadwalka Giriigoriyaanka. Waa sannadkii 2017-aad ee xisaabta caadiga ah (CE), sannadkii 17-aad ee qarnigii 21-aad, iyo sannadkii siddeedaad ee tobanaadkii 2010-meeyadii.

Dhacdooyinka ugu caansan ee sannadka waxaa ka mid ah doorashadii madaxweynaha Soomaaliya ee bishii Febraayo, abaar ballaaran oo Geeska Afrika ka dhacday, qarax weyn oo Muqdisho ka dhacay 14 Oktoobar, guuritaan aad u weyn oo Rohingya ah, iyo go'aankii Maraykanka ee ah inuu ka baxo Heshiiskii Paris ee cimilada.

Soomaaliya: doorasho iyo isbeddel maamul

Bishii Febraayo 2017, xildhibaannada labada gole ee baarlamaanka Soomaaliya waxay Muqdisho ku doorteen Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo) inuu noqdo madaxweyne. Warbixinta warbaahinta Qaramada Midoobay ayaa sheegaysa in Farmaajo uu helay 184 cod, halka madaxweynihii xilka haayay Xasan Sheekh Maxamuud uu helay 97 cod, Sheekh Shariif Sheekh Axmedna uu 46 cod ku noqday saddexaad. Doorashadu ma ahayn mid dadweyne oo cod-qaadis toos ah lagu sameeyay, ee waxay ahayd mid xildhibaanno ah oo lagu qabtay xarun ammaan adag leh oo garoonka diyaaradaha ku taal.

Sannadka oo dhan waxaa Soomaaliya ka jiray abaar dheer oo raacday saameynta El Niño ee 2015–2016. Hay'adaha caalamiga ah waxay ka digeen inay macluul dhici karto sida tii 2011. Dhammaadkii 2017, UNICEF waxay sheegtay in 6.2 milyan oo qof — oo ay ku jiraan 3.4 milyan oo caruur ah — ay u baahdeen gargaar bini'aadannimo, laakiin in gargaarkii degdegga ahaa uu ka hortagay in macluul rasmi ah la caleemo saaro.

14 Oktoobar 2017, gaari qarax lagu buuxiyey ayaa lagu qarxiyay isgoys mashquul ah oo Muqdisho ku yaal. Tirada dhimashada ayaa marar badan la cusboonaysiiyay: masuuliyiin dawladeed ayaa dhammaadkii Oktoobar sheegay 358, halka guddi baaris oo dawladdu magacawday uu Diseembar sheegay 512 qof oo dhintay, ku dhawaad 70 oo maqan iyo 295 oo weli dhaawac ka sii sidda. Weerarkaas ayaa la sheegay inuu yahay kii ugu khasaaraha badnaa taariikhda Soomaaliya ee casriga ah.

Cimilada iyo deegaanka

Hay'adda Cimilada Adduunka (WMO), iyadoo isbarbardhigtay shan xog-ururin oo caalami ah, waxay xaqiijisay in celceliska heerkulka dusha sare ee dhulka 2017 uu ahaa qiyaastii 1.1 digrii Celsius ka sarreeya heerkii ka horreeyay warshadaynta, sidaasna 2015, 2016 iyo 2017 ay u noqdeen saddexda sannadood ee ugu kulul ee la duubay. Sannadka 2017 wuxuu ahaa mid gaar ah maxaa yeelay kulaylkiisu ma aysan ku tiirsanayn El Niño xoog leh sida 2016.

1 Juun 2017, madaxweynaha Maraykanka Donald Trump wuxuu ku dhawaaqay in dalkiisu ka bixi doono Heshiiskii Paris ee cimilada, isla markaana joojin doono fulinta ballanqaadyada dalka iyo wax-ku-darsiga Sanduuqa Cagaaran ee Cimilada. Habraaca sharciga ah ee heshiiska awgii, ka-bixiddu ma dhicin isla sannadkaas; waxay noqotay mid la sugayo muddo sannado ah.

Dhacdooyin kale oo caalami ah

Sannadka waxaa kale oo ka mid ahaa qaadashadii Trump ee xilka madaxweynaha Maraykanka bishii Janaayo, guuritaan ballaaran oo qaxootiga Rohingya ah oo Rakhine ka galay Bangladesh laga bilaabo Agoosto, hoos u dhac weyn oo ku yimid dhulkii ay Dawladda Islaamiga (ISIS) haysatay Ciraaq iyo Suuriya, iyo isbeddel siyaasadeed oo Zimbabwe ka dhacay Nofeembar oo Robert Mugabe xilka isaga dhaafay.