Aargon

Aargon (Ar) waa curiye kiimiko ah oo ka tirsan kooxda gaasaska waaweyn ee jadwalka xilliyeed. Lambarkiisa atamiga waa 18. Xaaladda caadiga ah waa gaas aan midab, ur ama dhadhan lahayn. Falcelin kiimiko dhif ah ayuu leeyahay, maxaa yeelay wareegga elektaroonigga ee ugu dibadda ah waa mid buuxa.

Aargon waa gaaska ugu badan ee saddexaad ee hawada dhulka ka dib naytarojiin iyo ogsijiin. Wuxuu ka koobnaadaa qiyaastii boqolkiiba hal ee mugga hawada. Sababtoo ah ma falceliyo, waxaa loo isticmaalaa jawi ilaaliye (inert atmosphere) marka la rabo in la joojiyo oksaydeynta.

Sifooyinka

Aargon waa gaas ka culus hawada. Wuxuu leeyahay heerkul kariska iyo dhalaalidda oo aad u hooseeya, taas oo ka dhigan in xaaladda dareere uu ku jiro oo kaliya heerkul aad u qabow. Kooxda gaasaska waaweyn ee uu ka tirsan yahay waxaa ku jira heliyam, neon, kariptoon, ksenoon iyo raadoon. Aargon ma sameeyo isku-xidhno kiimiko caadi ah xaaladaha guud.

Sida loo helo

Aargon ganacsi ahaan waxaa laga soo saaraa hawada, iyadoo la adeegsanayo kala-saarid heerkul-hooseed (cryogenic distillation). Hawada waa la qaboojiyaa ilaa ay dareere noqoto, kadibna qaybaha kala duwan waxaa lagu kala saaraa heerkulka kariska ee kala duwan. Aargon dabiiciga ah ee hawada ku jira badankiisu wuxuu ka yimid burburka shucaaca ee bootaasiyam-40 ee dhagaxyada dhulka.

Isticmaalka

Aargon waxaa loo isticmaalaa dahaarid (welding) — gaar ahaan alxanka birta iyo aluminiyamka — halkaas oo uu ilaaliyo in hawada ay wasakheyso meesha la alxanayo. Sidoo kale waxaa lagu buuxiyaa nalalka qaarkood, waxaana loo isticmaalaa dhexda daaqadaha laba-lakab ah si loo yareeyo gudbinta kulaylka. Warshadaha semiconductor-ka iyo sheybaarada falanqaynta ayaa isna adeegsada.