Aasaaska tiro
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Aasaaska tiro (ama aasaaska tirada) waa tirada saldhigga u ah nidaam qoraal-tireed. Waa inta calaamadood (sumado) ee la isticmaalo, isla markaana waa tirada lagu dhufto marka la gudbo goob kasta oo bidix u socota. Tusaale ahaan, nidaamka aasaaskiisu yahay 10 wuxuu isticmaalaa toban sumo, 0 ilaa 9.
Fikradda aasaaska waxay ka shaqeysaa habka goob-qiimeed (positional notation): goob kasta oo tiro ah waxay leedahay qiime ku xiran booskeeda. Sidaas darteed tiro isku mid ah oo sumado ah qiimo kala duwan ayay yeelan kartaa marka aasaaska la beddelo.
Sida shaqadu u dhacdo
Nidaam aasaaskiisu yahay b, sumo kastaa waxay noqotaa mid u dhaxeysa 0 iyo b−1. Qiimaha guud waxaa lagu xisaabiyaa isku-darka sumo kasta oo lagu dhuftay b oo la kor u qaaday inta booskeedu yahay. Tusaale: nidaamka aasaaska 10, tirada 342 waxay ka dhigan tahay 3×100 + 4×10 + 2×1.
Nidaamyada caanka ah
Aasaaska 10 (nidaamka tobanle) ayaa ah kan ugu baahsan isticmaalka maalinlaha ah. Aasaaska 2 (binari) wuxuu adeegsadaa laba sumo oo keliya, 0 iyo 1, waana saldhigga qalabka kombiyuutarka. Aasaaska 8 (oktal) iyo aasaaska 16 (hexadecimal) waxaa loo isticmaalaa barnaamij-samaynta, maadaama ay si fudud ugu beddelmaan binari. Aasaaska 60 waxaa la xiriiriya xisaabta hore ee Mesobotamiya, waxaana wali laga arkaa qaybinta saacadaha iyo daqiiqadaha.
Beddelidda aasaaska
Tiro laga beddelo aasaas ilaa mid kale waxaa badanaa loo maraa qaybin isdaba-joog ah: tirada waxaa lagu qaybiyaa aasaaska cusub, hadhaaga la keydiyaa, kadibna nidaamka lagu celiyaa harta. Sumooyinka la keydiyay oo laga bilaabo kan ugu dambeeyay ayaa ah tirada aasaaska cusub.