Abyoone
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
139 luqadood

Abyoone waa tiro buuxda oo aan lahayn qayb jajab ah. Waxay ka kooban tahay tirooyinka dabiiciga ah (1, 2, 3, ...), tirooyinkooda taban (−1, −2, −3, ...) iyo eber (0). Xisaabta waxaa lagu calaamadiyaa xarafka Z, oo ka soo jeeda ereyga Jarmalka ah 'Zahlen' (tirooyin).
Abyoonuhu waa dhererid (kordhin) ka dhalatay tirooyinka dabiiciga ah, si loo suurtageliyo in kala-goynta (kala-jarid) had iyo jeer natiijo leedahay. Tusaale, 3 − 5 kama jawaabo tirooyinka dabiiciga ah kaligood, laakiin abyoonaha wuxuu siinayaa −2.
Hawlaha xisaabeed
Isu-gayn, kala-goyn iyo isku-dhufasho marka lagu sameeyo laba abyoone, natiijadu had iyo jeer waa abyoone. Taas ayaa loo yaqaan 'xiritaan' (closure). Qaybinta ma aha mid xiran: 7 loo qaybiyo 2 ma aha abyoone. Sidaas darteed abyoonuhu wuxuu sameeyaa dhisme la yiraahdo 'giraan' (ring) oo xisaabta casriga ah tusaale muhiim ah ka ah.
Nidaam kala sarreyn
Abyoonaha waxaa lagu kala sarraysiin karaa: mid kastaa wuxuu leeyahay mid ka horreeya iyo mid ka dambeeya. Taas awgeed abyoonaha lagu matali karaa xariiq tiro oo dhinacyada labada u fidsan. Ma laha tiro ugu weyn ama ugu yar, laakiin qayb kasta oo xaddidan waxay leedahay ugu weyn iyo ugu yar.
Kala qaybinta iyo tirooyinka ugu horreeya
Aqoonta abyoonaha waxay salka u tahay laanta xisaabta ee loo yaqaan 'aragtida tirooyinka'. Halkaas waxaa lagu baaraa qaybiyeyaasha, tirooyinka ugu horreeya (prime), iyo hadhaaga qaybinta. Aragtida aasaasiga ah ee xisaabta waxay sheegaysaa in abyoone kasta oo ka weyn 1 loo kala furi karo taran tirooyin ugu horreeya ah, hab keliya oo aan kala duwanaan, marka la iska daayo kala horreynta.
Adeegsi
Kombiyuutarrada abyoonaha waxaa lagu kaydiyaa qaabab xaddidan sida 32-bit ama 64-bit, taasoo keenta xad sare iyo xad hoose. Marka natiijo ka baxdo xadka waxaa dhaca 'overflow'. Abyoonaha sidoo kale waxaa loo isticmaalaa tirin, jaantusyada, iyo sirdoonka koodhaynta (cryptography).