Addimo-yaqaan (Qalliinka Lafaha)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
72 luqadood
Addimo-yaqaan (Ingiriisi: orthopedic surgery, Carabi: جراحة العظام) waa laanta caafimaadka ee la xiriirta baaritaanka, daaweynta iyo ka hortagga cilladaha nidaamka dhaqdhaqaaqa jidhka. Nidaamkaas waxaa ka mid ah lafaha, kala-goysyada (jointyada), murqaha, seedaha, xididada murqaha iyo carjawyada.
Dhakhtarka takhasuska ah wuxuu isticmaalaa laba hab oo waaweyn: daaweyn aan qalliin ahayn (dawooyin, marin-ku-xirid/jabbis, jimicsi dhaqdhaqaaq-celin ah) iyo daaweyn qalliin ah (dejinta lafta jabtay, adeegsiga birta iyo musmaarrada, beddelka kala-goysyada). Xulashada habka waxay ku xiran tahay nooca dhaawaca, da'da bukaanka iyo heerka shaqo ee laga rabo xubinta.
Baaxadda shaqada
Xaaladaha caadiga ah ee la keeno waxaa ka mid ah jabniinka lafaha ka dhasha shilalka, murugsanaanta kala-goysyada, dillaaca seedaha (tusaale seedaha jilibka), cudurka kala-goysyada oo xaaqmay (osteoarthritis), qallooca laf-dhabarka (scoliosis), iyo caabuqyada lafaha. Sidoo kale waxaa ka mid ah cilladaha dhalashada la wada dhasho ee lugaha iyo miskaha ee carruurta.
Qaybaha hoose
Waqti ka dib takhasuska wuxuu u kala baxay qaybo hoose: qalliinka jabniinka (trauma), beddelka kala-goysyada (arthroplasty), qalliinka laf-dhabarka, qalliinka lafaha carruurta, qalliinka gacanta, qalliinka cagta iyo canqowga, dhaawaca ciyaaraha, iyo qalliinka burooyinka lafaha.
Qalabka iyo tignoolajiyada
Sawirka raajada (X-ray) ayaa weli ah aaladda ugu badan ee baaritaanka; waxaa lagu daraa CT iyo MRI marka la eegayo unugyada jilicsan. Qalliinka daaqada yar ee la yiraahdo arthroscopy wuxuu u oggolaanayaa dhakhtarka inuu kaamiro yar geliyo kala-goyska si uu u eego oo u hagaajiyo isagoo aan furin meel weyn. Beddelka misk iyo jilib waxaa loo isticmaalaa xubno macmal ah oo bir iyo balaastig ka samaysan.
Taariikh iyo magaca
Magaca wuxuu ka soo jeedaa laba eray oo Giriig ah: orthos (toosan) iyo paidion (ilmo), oo asal ahaan tilmaamayay hagaajinta qalloocnaanta jidhka carruurta. Muddo ka dib, laantu waxay koobtay dhammaan da'yarta iyo waaweynta labadaba, gaar ahaan ka dib horumarka duugta (anesthesia), nadaafadda qalliinka iyo antibiyootigyada.