Adenoviridae
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
58 luqadood
Adenoviridae waa qoys fayrasyo (virus family) oo hidde-sidahoodu yahay DNA laba-xarig ah oo toosan. Fayrasyadan looma huwin xaydh (envelope) dibadeed; waxay leeyihiin qolof borotiin ah oo qaab geometri ah leh, taasoo ka dhigaysa kuwo u adkaysta deegaanka iyo dareeraha nadiifinta qaarkood. Waxaa lagu arkaa dad, xayawaan naas-nuujiyayaal ah, shimbiro iyo xamaaratada.
Fayrasyada dadka ku dhaca ee qoyskan (adenoviruses) waxay badanaa keenaan xanuunno neefsashada sare, indho-cas (conjunctivitis), shuban, iyo cudurro kaadi-mareenka. Inta badan xaaladuhu waa kuwo iska socda, laakiin dadka difaaca jirkoodu daciifka yahay — sida kuwa xubin la beeray — waxay noqon karaan kuwo culus.
Qaab-dhismeedka iyo hidde-sidaha
Qolofta fayraska (capsid) waxay leedahay 20 wejiyood (icosahedral). Xagga geesaha waxaa ka soo baxa xarig borotiin ah oo la yiraahdo fiber, kaasoo ku dhegga (receptor) unuggii la beegsanayay. Hidde-sidaha DNA-du wuxuu ku jiraa qolofta gudaheeda, dhererkiisuna wuxuu ku dhawaadaa 26–48 kilobase, iyadoo ay ku xiran tahay nooca.
Qaybaha qoyska
Qoyska waxaa loo kala qaybiyaa dhowr genus, oo ay ka mid yihiin Mastadenovirus (naas-nuujiyayaasha, oo ay ku jiraan noocyada dadka), Aviadenovirus (shimbiraha), Atadenovirus, iyo Siadenovirus. Noocyada dadka ku dhaca waxaa loo kala saaraa koox (species A ilaa G) iyo tiro-aqoonsi (serotype/type) badan.
Faafitaanka iyo ka hortagga
Faafitaanku wuxuu ku dhacaa qufac iyo hindhiso, taabasho gacmeed, biyo lagu dabbaasho oo aan si fiican loo daawaynin, iyo wasakhda saxarada. Habka ugu waxtarka badan ee ka hortagga waa gacan-dhaqid, nadiifinta qalabka caafimaadka, iyo go'doomin marka faafitaan lagu arko goobo isku dhow sida cusbitaalada iyo xerooyinka.
Isticmaalka cilmi-baarista
Adenoviruses waxaa si ballaaran loogu isticmaalaa dhakhaatiirta cilmiga hidde-sidaha si ay hidde-side loogu geeyo unugyada (vector). Nooca la beddelay ee aan tarmi karin ayaa la adeegsaday tallaalo qaar iyo daraasado gene therapy ah. Waayo-aragnimadan waxay saldhig u ahayd horumarinta tallaalo la sameeyay muddooyinkii dambe.