Af

Af waa furitaanka ku yaal madaxa oo ah bilowga marinka cuntada. Waa halka cuntada iyo cabbitaanka lagu qaato, lagu ruugo, oo lagu qoyo candhuufta ka hor inta aan la liqin. Aadanaha iyo xayawaan badan kale, afka waxa kale oo ka mid ah aaladaha uu jirku ku sameeyo dhawaaqa iyo hadalka.

Afka wuxuu ka kooban yahay bushimo, dhafoorro (dhinacyada gudaha), ilko, carrab, saqafka afka (sanqadhaadh) iyo saqafka jilicsan. Gudaha waxa dahaaray xuubka bacaad ah (mucous membrane) oo qoyan yahay. Qanjidhada candhuufta ayaa dareeraha ku shubaan, taasoo cuntada jilcisa oo bilaabaan burburka istaarijka.

Qaab-dhismeedka

Bushimadu waa xayndaabka dibadda, waxaana muruqyo wareeg ah kor u qaadaan dhaqdhaqaaqooda. Ilkuhu ku dhex leeyihiin laabta afka labo qaanso: mid kor iyo mid hoos. Carrabku waa muruq firfircoon oo cuntada u wareejiya, oo dushiisa ku yaalla dareemayaasha dhadhanka (papillae). Xagga gadaal, afka waxa uu ku xidhmaa cunaha (pharynx).

Shaqooyinka

Shaqada koowaad waa qaadista cuntada iyo ruugista, oo cuntada loo yareeyo cutubyo yaryar si ay u sahlanaato liqidda iyo dheefshiidka. Candhuuftu waxa ay leedahay enzyme-yo kaalmeeya jajabinta bur-nafaqada. Afka sidoo kale waa marin neefsasho beddel ah marka sanka xidhan yahay, wuxuuna ka qaybqaataa dhawaaqa: hawada ka soo baxda sanbabbada waxa qaabeeya carrabka, bushimaha iyo ilkaha si loo helo shibbanaha iyo shaqalka.

Caafimaadka afka

Afka waxa ku nool bakteeriyo badan. Nadaafad la'aanta iyo sonkorta badan waxa ay keentaa qudhunka ilkaha (caries) iyo cudurrada xididka ilkaha. Cabashada tubaakada iyo khamriga waxa la xidhiidhiyaa halista kansarka afka. Talaabooyinka caadiga ah waa cadeyn joogto ah, isticmaalka fluoride iyo baaritaan dhaqtar.