Af-Bangalaa

Af-Bangalaa (Bengali, Bangla) waa luqad ka tirsan qoyska Hind-Yurub, laanta Hind-Aryan ah oo bari xigta. Waa luqadda rasmiga ah ee dalka Bangladesh, waxaana sidoo kale lagaga hadlaa gobollada Hindiya ee West Bengal, Tripura iyo qaybo ka mid ah Assam.

Tirada dadka ku hadla waxay ka mid tahay kuwa ugu badan adduunka, iyadoo la qiyaaso in ay dhowr boqol oo milyan yihiin marka la isku daro kuwa ku hadla afkooda hooyo iyo kuwa labaad. Waxay leedahay far u gaar ah oo la yiraahdo farta Bangla, oo ka soo jeeda xididdada farta Brahmi.

Farta iyo qorista

Far-Bangla waxay ka mid tahay nidaamyada loo yaqaan abugida — kala micnaha ah in xaraf kasta oo shibbane ah uu sitto shaqal caadi ah, kaas oo lagu beddelo calaamado dheeraad ah. Waxaa lagu qoraa bidix ilaa midig, xarafyada badankoodna waxaa isku xira xariiq sare. Isla farta ayaa loo isticmaalaa luqadda Assamese oo isbeddel yar leh.

Taariikhda iyo suugaanta

Af-Bangalaa waxay ka soo baxday luqado hore oo Hind-Aryan ah, iyadoo qoraallo hore lagu tilmaamo qarniyada dhexe. Suugaanta Bangla waxay soo martay xilliyo koritaan ah qarniyada 19-aad iyo 20-aad. Qoraaga Rabindranath Tagore, oo Bangla ku qoray, waxaa la siiyay abaalmarinta Nobel ee suugaanta sannadkii 1913.

Dhaqdhaqaaqa luqadda 1952

Sannadkii 1952, Bariga Bakistaan (hadda Bangladesh), waxaa dhacay mudaaharaadyo lagu dalbanayay in Bangla laga dhigo luqad rasmi ah oo la mid ah Urduuga. Dhacdadaas ayaa saldhig u noqotay astaanta qaranimo ee Bangladesh, waxaana 21-ka Febraayo Qaramada Midoobay ay u aqoonsatay Maalinta Caalamiga ah ee Luqadda Hooyo.

Lahjadaha iyo qaab-dhismeedka

Luqaddu waxay leedahay lahjado kala duwan oo u dhexeeya Bangladesh iyo West Bengal, kuwaas oo qaarkood ay is-fahamku adag tahay. Nidaamka jumladeedu wuxuu inta badan raacaa kala-hormarinta Fal-ka-dambeynta (SOV): fal wuxuu ku dambeeyaa jumlada. Ma laha kala-saarid lab iyo dheddig oo naxwe ah, taas oo ka duwan luqado kale oo Hind-Aryan ah.