Af-Dabarre

Af-Dabarre waa luqad Kushitik ah (qoys luqadeed Afroasiatic ah oo Geeska Afrika ku baahsan) oo laga hadlo qaybo ka mid ah koonfurta Soomaaliya. Waxaa loo tiriyaa mid ka mid ah luqadaha ku dhow Af-Soomaaliga, oo cutubka Soomaali ee ballaaran ku jira, laakiin ku kala duwan dhawaaqa, naxwaha iyo qaamuuska si ay isfaham buuxa uga adkaato hadlayaasha Af-Maxaa-tiriga.

Magaca luqadda waxaa laga soo qaatay magaca beesha Dabarre, oo qayb ka ah kooxda Digil. Luqadaha Digil — sida Af-Tunni, Af-Garre, Af-Jiiddu iyo Af-Dabarre — waxaa badanaa lagu daraa sharraxaadda luqadaha koonfurta Soomaaliya oo ay weheliso Af-Maay.

Meelaha laga hadlo

Hadlayaasha Af-Dabarre waxaa inta badan laga helaa gobollada koonfurta Soomaaliya ee u dhow webiyada Shabeelle iyo Jubba, gaar ahaan deegaannada Baay iyo Shabeellaha Hoose. Inta badan hadlayaasha waa laba-af-hayaal: waxay isticmaalaan Af-Dabarre guriga iyo bulshada, halka Af-Soomaaliga caadiga ah loo adeegsado waxbarasho, dawlad iyo ganacsi.

Astaamaha luqadeed

Af-Dabarre wuxuu wadaagaa astaamo badan luqadaha Soomaali-Maay: nidaam shaqal dheer iyo gaaban leh, kala duwanaanta jinsiga magacyada, iyo isbeddel ku dhaca kelmadda si ay muujiso xaalad (case). Habka jumladda wuxuu u badan yahay maado–yeel–fal. Kala duwanaanta ugu weyn ee Af-Maxaa-tiriga waxay ka muuqataa dhawaaqyada qaar, xidhitaanka falka, iyo erey-bixin qadiim ah oo aan Af-Soomaaliga caadiga ah ku shaqayn.

Qorista iyo isticmaalka

Af-Dabarre waa luqad hadal ah oo aan lahayn qorniin caadi ah oo si ballaaran loo aqbalay. Marka la qoro, waxaa la adeegsadaa xarfaha Laatiinka ee Af-Soomaaliga, oo lagu daro calaamado gaar ah. Waxbarashada iyo warbaahinta rasmiga ah ee Soomaaliya waxay ku socotaa Af-Soomaaliga caadiga ah, taas oo saamayn ku leh dhaxal-sii-gudbinta luqadda jiilalka cusub.