Af Igbo

Af Igbo (Igbo: Asụsụ Igbo) waa luqad lagaga hadlo koonfur-bari Nayjeeriya, gaar ahaan gobollada Anambra, Enugu, Imo, Abia iyo Ebonyi, iyo sidoo kale qaybo ka mid ah Delta iyo Rivers. Waa mid ka mid ah saddexda luqadood ee ugu ballaaran Nayjeeriya, oo ay la socdaan Hawsa iyo Yoruba.

Luqadda waxay ka tirsan tahay qoyska Niger–Congo, laanta Benue–Congo. Waa luqad cod-heerarka (tonal) leh, taas oo la micno ah in kor-u-qaadista ama hoos-u-dhigista codka ay bedesho macnaha erey isku qoraal ah. Waxaa jira lahjado badan, laakiin waxaa la isticmaalaa qoraal caadi ah oo la yiraahdo Igbo Izugbe (Igbo guud).

Qaab-dhismeedka luqadeed

Af Igbo waxay adeegsataa nidaamka jumlada SVO (fale-samee, fal, shay). Falalka waxay leeyihiin nidaam xoog leh oo ku saabsan waqtiga iyo qaabka, oo inta badan lagu muujiyo isbeddel cod iyo qaybo lagu daro. Magacyada guud ahaan ma leh nooc lab/dheddig sida luqadaha Yurub qaarkood.

Qoraalka casriga ah wuxuu isticmaalaa xarfaha Laatiinka oo lagu daray calaamado gaar ah, sida ị, ọ, ụ, iyo ṅ. Nidaamkan waxaa loo yaqaan Ọnwụ. Kahor, waxaa jiray hab qoraal hore oo Naayjeeriya lagu isticmaali jiray oo la yiraahdo nsibidi, taas oo ahayd nidaam calaamado sawireed ah oo bulshooyinka gobolka ay wadaageen.

Lahjadaha iyo caadiyeynta

Lahjadaha Igbo aad bay u kala duwan yihiin, oo mararka qaar dadka lahjado kala fog ku hadla si buuxda isma fahmaan. Qarnigii 20-aad waxaa la sameeyay Igbo Izugbe, oo ah lahjad la isku dhafay oo loogu talagalay waxbarasho, warbaahin iyo qoraal. Qaar ka mid ah qorayaasha waxay ka dooday in caadiyeyntu ay yaraynayso kala duwanaanshaha lahjadaha.

Faafitaan iyo xaalad

Marka lagu daro Nayjeeriya, dad Igbo ku hadla waxaa laga helaa Equatorial Guinea, Kamaruun, iyo qurbaha Yurub iyo Waqooyiga Ameerika, natiijada socdaal dheer. Waxaa jira luqad-isku-dhafan oo laga hadlo Ekwatorial Gini iyo jasiiradaha Kariibiyaanka oo saldhig Igbo leh. Warbixinno waxbarasho ah ayaa muujiyay in caruur badan oo magaalooyinka ah ay Ingiriisiga u isticmaalaan luqadda koowaad, taasoo su'aalo ka taagtay isu-gudbinta luqadda jiilalka.