Af-Indunisi
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Af-Indunisi (Indoneesiya: Bahasa Indonesia) waa luqadda rasmiga ah ee dalka Indoneesiya. Waa nooc caadaysan (standardized) oo Af-Malaay ah, taas oo ka dhigaysa in ay aad ugu dhow tahay Af-Malaayga Malaysia. Waxay ka tirsan tahay qoyska luqadaha Awstoroneesiyaanka (Austronesian), kaas oo fidsan ka Madagaskar ilaa jasiiradaha Baasifigga.
Dadka Indoneesiya badankood waxay ku koraan luqad hooyo kale — sida Af-Jaawi, Af-Sundaani, ama Af-Minangkabaw — kadibna Af-Indunisi ku bartaan iskuulka iyo nolol maalmeedka. Sidaas darteed waxay u shaqeysaa sida luqad isku xirid (lingua franca) oo isku dhaafisa boqolaal luqado oo dalka ku jira.
Taariikh iyo caadaysin
Af-Malaay wuxuu qarniyo badan ahaa luqadda ganacsiga ee marinnada badda Koonfur-bari Aasiya. Intii lagu jiray xukunkii Nederlandiska, Af-Malaay wuxuu sii adkaaday sida luqadda maamulka iyo waxbarashada qaar. Dhaqdhaqaaqa wadaniyiinta Indoneesiya waxay magaca 'Bahasa Indonesia' u qaateen si ay ka sameeyaan calaamad midnimo qaran, halkii ay dooran lahaayeen Af-Jaawi oo ay ku hadlaan dad aad u tiro badan. Xulashadan waxay yareysay in koox qowmiyadeed la moodo in ay luqadeeda ku fidisay dalka oo dhan.
Qaab-dhismeedka
Af-Indunisi wuxuu ku qoran yahay xarfaha Laatiinka. Higgaaddiisu waa mid si weyn u raacsan dhawaaqa, taas oo akhriska u fududeysa barayaasha cusub. Falalka ma leh isbeddel ku salaysan waqti (tense) sida Af-Ingiriisiga; waqtiga waxaa lagu muujiyaa erey-caawiye sida 'sudah' (mar hore) iyo 'akan' (doon). Wax-badnaanta magacyada (plural) waxaa marmar lagu sameeyaa erey-labanlaab, tusaale 'buku-buku' (buugaag).
Erey-bixinta waxaa ka muuqda deyn-erey badan: Af-Sanskriitiga (aftahannimo iyo diin hore), Af-Carabiga (diin iyo sharci), Af-Nederlandiska (maamul, farsamo), iyo Af-Ingiriisiga (cilmi iyo tignoolajiyada casriga). Sidoo kale luqado deegaanka ah, gaar ahaan Af-Jaawi, ayaa ereyo badan geliyay.
Isticmaalka maanta
Af-Indunisi waa luqadda waxbarashada, dawladda, sharciga, warbaahinta iyo suuqa. Waxaa jira farqi u dhexeeya luqadda rasmiga ah ee la qoro iyo hadalka maalmaha ah oo magaalooyinka lagu isticmaalo, kaas oo ku darsado ereyo deegaan iyo qaabab gaaban. Barayaal caalami ah ayaa sidoo kale barta, iyadoo la tixgelinayo tirada dadka Indoneesiya iyo xiriirka ganacsi ee gobolka.