Af-Kurdish (waxaa sidoo kale loo yaqaan Af-Kuurdi) waa luqad ka tirsan qoyska luqadaha Hindo-Yurubiyaanka, gaar ahaan laanta Iiraaniyaanka galbeed. Waxaa ku hadla Kurdiyiinta oo degan bariga dhexe: waqooyiga Ciraaq, koonfur-bariga Turkiga, waqooyi-galbeed Iiraan iyo waqooyiga Suuriya, iyo sidoo kale bulshooyin qurbo-joog ah oo ku nool Yurub iyo meelo kale.

Af-Kurdish ma aha hal luqad oo isku mid ah oo dhinac walba ka simantahay; waxaa loo qaybiyaa dhowr lahjadood oo waaweyn oo qaarkood aan si buuxda isu fahmin. Sababtan awgeed, culumada luqadaha qaarkood waxay ku tilmaamaan 'koox luqadeed' halkii ay ka ahaan lahayd hal luqad oo keliya.

Lahjadaha waaweyn

Labada lahjadood ee ugu ballaaran waa Kurmanji (Kurdishka waqooyi) iyo Sorani (Kurdishka dhexe). Kurmanji waxaa badanaa lagaga hadlaa Turkiga, Suuriya iyo qaybo ka mid ah Ciraaq iyo Iiraan, waxaana caadi ahaan lagu qoraa xarfaha Laatiinka oo la habeeyey. Sorani waxaa lagaga hadlaa waqooyiga Ciraaq iyo galbeedka Iiraan, waxaana lagu qoraa xarfo Carabi ah oo la beddelay si ay ugu habboonaadaan dhawaaqyada Kurdishka. Waxaa jira sidoo kale lahjado kale sida Kurdishka koonfureed, iyo laha-luuqado la xiriira sida Zazaki iyo Gorani ee qaar ka mid ah cilmi-baarayaashu ka bixiyaan meel gooni ah.

Qoraalka iyo qaab-dhismeedka

Af-Kurdish wuxuu isticmaalaa laba nidaam oo qoraal oo waaweyn: xarfaha Laatiinka (badanaa Kurmanji) iyo xarfaha Carabiga ee la habeeyey (badanaa Sorani). Xilliyadii hore ee Midowga Soofiyeeti waxaa isticmaali jiray xarfaha Siriiliga. Naxwaha Kurdishka wuxuu leeyahay astaamo Iiraaniyaan ah oo caadi ah: falalka ayaa isbeddela iyadoo la eegayo qofka iyo waqtiga, waxaana Kurmanji ku jira kala-saarid jinsiyadeed (lab iyo dhedig) oo Sorani uu inta badan lumiyay.

Xaaladda sharciga iyo isticmaalka

Ciraaq, Af-Kurdish waa mid ka mid ah luqadaha rasmiga ah heer qaran, waxaana lagu isticmaalaa maamulka Gobolka Kurdistan, waxbarashada iyo warbaahinta. Dalalka kale, xaaladdiisu way kala duwan tahay: waqtiyo taariikhi ah waxaa jiray xayiraado ku aaddan daabacaadda iyo baridda luqadda, kuwaas oo si tartiib ah wax uga beddelay sannadihii dambe. Warbaahinta telefishinka, radiyaha iyo internetka ayaa door weyn ka qaatay in lahjadaha kala duwan ay xiriir dhow yeeshaan.

Hubanti la'aanTirada ku hadasha Af-Kurdish waxaa lagu qiyaasaa tobanaan malyuun, laakiin tirooyinka la sheego way kala duwan yihiin ilo ilaa ilo, maadaama qaar ka mid ah dalalka ay ku hadlaan aysan tirakoob luqadeed oo hufan samayn. Sidoo kale su'aasha ah in Zazaki iyo Gorani lagu daro Af-Kurdish weli waa mid laga doodo.

Qeybaha:379 eray · 0 ilo