Af Malagasi

Af Malagasi (Malagasy) waa luqadda ay ku hadlaan dadka badankood ee jasiiradda Madagaskar, oo ah luqad rasmi ah halkaas, iyagoo la wadaaga Faransiiska. Waxa kale oo lagaga hadlaa qaybo ka mid ah jasiiradaha Komoros iyo Mayotte, iyo bulshooyin qurbo-joog ah.

Malagasi waxay ka tirsan tahay qoyska luqadaha Austronesian, kaas oo ku faafsan Koonfur-bari Aasiya, Baasifigga iyo Bariga Afrika xeebaheeda. Taasi waxay ka duwan tahay luqadaha Madagaskar ku hareeraysan ee Afrika, kuwaas oo inta badan Bantu ah. Xidhiidhka ugu dhow ee la aqoonsaday wuxuu la leeyahay luqadaha lagaga hadlo koonfurta Borneo, gaar ahaan kooxda Barito.

Taariikhda iyo soo jiidashada

Aqoonyahannada luqadaha waxay ku doodaan in dad Austronesian ah ay maraakiib ku yimaadeen Madagaskar iyagoo Badweynta Hindiya ka soo tallaabay, kadibna la kulmay dad ka soo jeeda xeebaha Bariga Afrika. Sidaas darteed erey-bixinta Malagasi waxay leedahay lakab Bantu ah, iyo ereyo laga soo qaatay Carabi, Sawaaxili, Faransiis iyo Ingiriis. Ereyada Carabiga qaarkood waxay la xidhiidhaan magacyada bilaha iyo maalmaha.

Lahjadaha iyo qaabka rasmiga ah

Malagasi waa luqad lahjado badan leh oo ku kala baxsan jasiiradda, laakiin inta badan waa is-fahmaan marka lagu dhowaado. Lahjadda Merina ee gobolka dhexe, ee ku hareeraysan magaalada Antananarivo, ayaa ah aasaaska Malagasi rasmiga ah ee lagu isticmaalo dugsiyada, dawladda iyo warbaahinta. Kala duwanaanshaha ugu weyn wuxuu u dhexeeyaa lahjadaha bari iyo kuwa galbeed.

Nidaamka luqadeed

Malagasi waxay leedahay nidaam jumladeed oo caadi ahaan ficilku horreeyo, ka dibna shay-ficilku, ugu dambeyntiina falgalaha (VOS) — taasoo ka duwan qaabka Soomaaliga. Waxay sidoo kale leedahay nidaam "cod" (voice) oo firfircoon oo lagu beddelo qeybta jumladda ee la muujinayo, sida luqado kale oo Austronesian ah. Ereyada waxaa lagu qoraa xarfaha Laatiinka, oo la qaabeeyey qarnigii 19aad; hore waxaa loo adeegsan jiray far Carabi ah oo loo yaqaanay Sorabe.