Af Oromo
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
80 luqadood
Af Oromo (sidoo kale loo yaqaan Oromiffa ama Afaan Oromoo) waa luqad ka mid ah qoyska Kuushiga (Cushitic), oo qayb ka ah laanta Kuushiga Bari, taasoo la wadaagta luqado sida Af-Soomaaliga, Afarka iyo Sidaamada. Waxaa ugu badan kaga hadla dadka Oromada ee ku nool koonfurta iyo bartamaha Itoobiya, gaar ahaan Deegaanka Oromiya, waxaana sidoo kale lagaga hadlaa qaybo ka mid ah waqooyiga Kenya.
Af Oromo waa mid ka mid ah luqadaha ugu hadalaha badan Bariga Afrika, marka la eego tirada dadka ku hadla. Waxay leedahay lahjado kala duwan oo ay ka mid yihiin lahjadaha bartamaha (Shawaa iyo Wallaga), lahjadda Bariga (Harar iyo Arsi), lahjadda Boorana iyo Guji ee koonfurta, iyo tan Raya iyo Wallo ee waqooyiga. Inta badan lahjadahaas way isfahmi karaan, in kastoo kala duwanaansho ku jirto ereybixinta iyo dhawaaqa.
Far-qorista
Maanta Af Oromo waxaa lagu qoraa far Laatiin ah oo la yiraahdo Qubee. Nidaamkan si rasmi ah ayaa loo qaatay bilowgii sagaashameeyadii qarnigii labaatanaad, waxaana lagu isticmaalaa waxbarashada, warbaahinta iyo maamulka Oromiya. Kahor Qubee, qoraallo ku duugan far Giciis (Ethiopic) iyo far Carabi ayaa la isticmaali jiray, gaar ahaan qoraallo diimeed. Astaanta Qubee waxaa ka mid ah in dhawaaqyada dheer lagu tilmaamo laba xaraf oo isku mid ah, tusaale ahaan 'aa' ama 'ii'.
Naxwaha iyo dhawaaqa
Af Oromo waa luqad kiis leh (case-marking), oo magacyada ay ku beddelmaan xaaladaha weedha sida faacilka iyo maf'uulka. Kala-soocidda lab iyo dhedig way jirtaa, halka tirada ay leedahay hab tilmaan oo aan had iyo jeer qasab ahayn. Habka weedha caadiga ah waa faacil–maf'uul–fal (SOV), taasoo la mid ah luqadaha kale ee gobolka. Sida Af-Soomaaliga, waxay leedahay dhawaaqyo guuban (implosive/ejective) oo ku jira nidaamka shibbanaha.
Xaalada rasmiga ah iyo isticmaalka
Af Oromo waa luqadda shaqada ee Deegaanka Oromiya, waxaana lagu isticmaalaa dugsiyada hoose, maxkamadaha iyo maamulka gobolka. Waxaa jira warbaahin badan oo ku baxda, oo ay ku jiraan raadiyaha, telefishinka iyo daabacaadaha. Sannadihii dambe, waxaa dood dheer ka dhalatay booskeeda heer qaran ee Itoobiya, taasoo qayb ka ah wada-hadalka ku saabsan luqadaha shaqada ee dowladda federaalka.