Af Shona waa luqad ka mid ah qoyska Bantu, oo qayb ka ah laanta weyn ee Niger-Congo. Waxaa ugu badan looga hadlaa Simbaabwe (Zimbabwe), halkaas oo ay tahay luqadda ay ku hadlaan dadka ugu badan. Sidoo kale waxaa lagu hadlaa qaybo ka mid ah Musambiig (Mozambique), Sambiya (Zambia) iyo Botswana.

Erayga 'Shona' wuxuu tilmaamaa isku-dar lahjado isku dhow oo ay ka mid yihiin Zezuru, Karanga, Manyika, Korekore iyo Ndau. Qorista caadiga ah ee Shona waxay ku saleysan tahay is-dhexgalka lahjadahaas, gaar ahaan Zezuru iyo Karanga. Waxaa lagu qoraa xarfaha Laatiinka.

Dhawaaqa iyo qorista

Shona waa luqad codad (tonal) leh — sarreynta codka ayaa beddeli karta macnaha erayga — laakiin far-qorista caadiga ah codadka lama calaamadiyo. Nidaamka shaqallada wuxuu leeyahay shan shaqal: a, e, i, o, u. Ereyada badiba waxay ku dhammaadaan shaqal. Waxaa jira shibbanayaal isku dhafan oo ka duwan luqadaha Yurub, sida 'sv' iyo 'zv', oo leh dhawaaq foodhi ah.

Naxwaha

Sida luqadaha Bantu kale, Shona waxay leedahay nidaam fasallo magac (noun classes) oo horgale lagu kala saaro. Fasalku wuxuu go'aamiyaa horgalayaasha ku raacaya falka, tilmaanta iyo magac-u-yaalka jumladda dhexdeeda — taas oo la yiraahdo is-waafajin (concord). Falku wuxuu qaataa horgalayaal iyo dabagalayaal muujiya qofka, waqtiga iyo qaabka.

Xaalada bulsho iyo rasmiga

Dastuurka Simbaabwe ee 2013 wuxuu aqoonsaday luqado badan oo rasmi ah, oo Shona ku jirto, iyada oo lala jiro Ingiriisiga iyo Ndebele-ga. Shona waxaa loo isticmaalaa waxbarashada hoose, warbaahinta idaacadaha iyo TV-ga, suugaanta iyo muusigga. Waxaa jira buugaag naxwe, qaamuusyo iyo turjumaado diimeed oo laga soo bilaabo qarnigii 19aad la sameeyay.

Hubanti la'aanTirada ku hadasha si sax ah way kala duwan tahay ilo ilaa ilo, iyada oo ku xiran in la tiriyo lahjadaha oo dhan iyo in kale; halkan tiro gaar ah lagama bixin.

Qeybaha:286 eray · 0 ilo