Af Sotoga Waqooyiga

Af Sotoga Waqooyiga (Northern Sotho, oo sidoo kale loo yaqaan Sepedi) waa luqad ka tirsan qoyska Bantu ee Niger-Congo. Waxaa badanaa laga hadlaa gobollada Limpopo iyo Mpumalanga ee waqooyi-bari Koonfur Afrika, iyo sidoo kale Gauteng.

Waa mid ka mid ah luqadaha rasmiga ah ee Koonfur Afrika ee Dastuurka lagu magacaabay. Waxay xiriir dhow la leedahay Af Sotoga Koonfureed (Sesotho) iyo Setswana; saddexdaas waxaa loo tixgeliyaa koox 'Sotho-Tswana' ah, oo qaybahoodu qayb ahaan is-fahmi karaan.

Magaca iyo isku-buurka lahjadaha

Magaca 'Sepedi' asal ahaan wuxuu tilmaamayay lahjadda dadka Bapedi. Sida caadiga ah waxaa loo isticmaalaa magac guud oo loogu yeero dhammaan luqadda qoraalka ah, laakiin qaar ka mid ah aqoonyahannada iyo ku-hadalayaasha waxay ku doodaan in 'Sesotho sa Leboa' (Sotho-ga Waqooyi) uu ka ballaaran yahay, maadaama uu ku jiro lahjado badan oo aan Bapedi ahayn. Muranka magaca wuxuu ka dhex jiraa qoraallada sharciga iyo waxbarashada.

Astaamaha luqadeed

Sida luqadaha Bantu kale, waxay leedahay nidaam koox-magac (noun classes) oo horgale lagu kala saaro, iyo is-waafajin (agreement) ku salaysan kooxdaas. Waa luqad tone leh, taasoo micnaha erayga iyo qaababka falka wax ka beddeli karta. Waxaa lagu qoraa xarfaha Laatiinka.

Isticmaalka iyo waxbarashada

Waxaa loo isticmaalaa waxbarashada hoose, warbaahinta raadiyaha iyo telefishanka dawladda, iyo hawlaha maxkamadeed marka la codsado. Waxaa jira buugaag qaamuus ah, kutubta iskuulka iyo suugaan qoran, oo intooda badan laga soo bilaabay hawlihii diinta ee qarnigii 19-aad.