Afrika

Afrika waa qaarad ku taal bartamaha khariidadda adduunka, oo ay kala gooyaan Khadka Dhulbaraha (equator) laba qaybood oo waqooyi iyo koonfur ah. Waxay ku xigtaa Aasiya marka la eego bal-weynta dhulka iyo tirada dadka. Badweynta Atlantiga ayaa ku xigta galbeed, Badweynta Hindiya bari, Badda Dhexe (Mediterranean) waqooyi, halka Badda Cas iyo Marinka Suweys ay ka soocaan Aasiya.

Afrika waxay ka kooban tahay in ka badan 50 dowladood oo madax-bannaan, oo ay ku jiraan jasiirado sida Madagaskar, Kabo Faarde (Cape Verde) iyo Sayshelis. Inta badan waxay xubno ka yihiin Midowga Afrika (African Union), oo la aasaasay 2002-dii isagoo ku beddelanaya Ururkii Midnimada Afrika (OAU) ee 1963.

Juqraafi iyo cimilo

Qaaradda waxaa ka muuqda kala duwanaansho cimilo oo ballaaran. Waqooyiga waxaa ku yaal Saxaraha (Sahara), oo ah lamadegaanka kulul ee ugu weyn adduunka. Bartamaha waxaa ku yaal kaymaha roobabka badan ee Kongo. Bariga waxaa ku yaal Godka Weyn ee Jeexa (Great Rift Valley), harooyin qoto dheer iyo buuro sida Kilimanjaro. Webiyada waaweyn waxaa ka mid ah Niil, Kongo, Nayjar iyo Zambezi.

Taariikh

Cilmi-baarista fosillada waxay tilmaamaysaa in Afrika ay tahay meesha ay ka soo bilaabantay horumarkii aadanaha hore. Waxaa ka soo baxay dowlado iyo boqortooyooyin taariikhi ah oo ay ka mid yihiin Masar Hore, Nubia, Aksum, Maali, Songhay, Zimbabwe Weyn iyo saldanadihii xeebaha Badda Cas iyo Badweynta Hindiya. Qarniyadii 19-aad iyo 20-aad, quwadaha Yurub ayaa qaybsaday inta badan qaaradda; xornimadu waxay badanaa dhacday intii u dhaxaysay 1950-meeyadii iyo 1970-meeyadii.

Dad iyo luqado

Afrika waa qaaradda ugu da' yar dadkeeda celcelis ahaan, iyadoo qayb weyn oo dadka ka mid ah ay yihiin dhalinyaro. Waxaa lagu hadlaa boqollaal luqadood oo u kala baxa qoysas luqadeed oo waaweyn, sida Afroasiatic (oo ay ku jirto Af-Soomaali, Carabi iyo Amxaari), Niger-Congo, Nilo-Saharan iyo Khoisan. Diimaha ugu badan waa Islaamka iyo Kiristaanka, oo ay weheliyaan caqiidooyin dhaqameed oo deegaan.

Dhaqaale

Dhaqaalaha qaaradda wuxuu ku tiirsan yahay beeraha, xoolaha, kalluumaysiga iyo qodista macdanta iyo shidaalka. Waxaa jira kala duwanaansho weyn oo u dhexeeya dalalka: qaar waxay ku tiirsan yihiin dhoofinta alaab ceeriin, halka kuwa kalena ay ballaariyeen adeegyada, warshadaha iyo tignoolajiyada mobaylka. Isku-xirka ganacsi ee gudaha qaaradda waxaa lagu horumarinayaa heshiiska Aagga Ganacsiga Xorta ah ee Qaaradda Afrika (AfCFTA).