Al-Amiin
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
41 luqadood
Al-Amiin (magaca buuxa: Maxamed al-Amiin) wuxuu ahaa khaliif ka mid ah boqortooyada Cabbaasiyiinta, oo xarunteedu ahayd Baqdaad. Wuxuu xilka qabtay laga bilaabo sanadkii 809 miilaadi ilaa 813, isagoo la wareegay kadib geeridii aabbihiis Haaruun al-Rashiid.
Muddadiisa xukunka waxaa lagu xasuustaa dagaal sokeeye u dhexeeyay isaga iyo walaalkiis al-Ma'muun, kaas oo ku dhammaaday guuldarrada Al-Amiin iyo dilkiisa markii ciidammada walaalkiis ay hareereeyeen Baqdaad.
Asal iyo qoys
Al-Amiin wuxuu ahaa wiilka Haaruun al-Rashiid iyo Zubayda, oo iyaduna ka soo jeeday qoyska Cabbaasiyiinta. Taasi waxay siisay xaqiiqo siyaasadeed: wuxuu ahaa ilmihii keliya ee labada waalid ee Cabbaasi ah, taas oo xoojisay sheegashadiisa carshiga marka la barbardhigo walaalkiis al-Ma'muun oo hooyadiis addoon Faaris ah ahayd.
Qorshihii dhaxalka
Haaruun al-Rashiid wuxuu sameeyay heshiis dhaxal oo boqortooyada u qaybiyay: Al-Amiin ayaa noqonaya khaliifka, halka al-Ma'muun uu maamulayo gobollada bari (Khuraasaan) oo uu ku xigo dhaxalka. Qaab-dhismeedkaas laba-madax-lahi wuxuu abuuray xarun labaad oo awood leh, taas oo dagaalka u horseeday markii labada dhinac ay is-weydaarsadeen dalabyo maamul iyo mid dhaqaale.
Dagaalkii sokeeye
Khilaafku wuxuu isu beddelay dagaal hubaysan. Ciidammada al-Ma'muun, oo uu hoggaaminayay taliye ka soo jeeday bari, ayaa jebiyay ciidammada Baqdaad, kadibna hareereeyay magaalada muddo bilo ah. Al-Amiin waa la dilay markii hareerayntu dhammaatay, sannadkii 813, al-Ma'muunna wuxuu noqday khaliifka xiga.