Alifbeetada Giriigga

Alifbeetada Giriigga waa nidaamka qorista ee lagu qoro luqadda Giriigga. Waxay ka soo jeeddaa alifbeetada Fiiniqiyiinta, laakiin waxaa lagu daray xarfo u taagan shaqallada (vowels), taas oo ka dhigtay mid ka duwan nidaamyadii hore ee shibbanaha keliya qori jiray.

Waxay ka kooban tahay 24 xaraf. Xaraf kastaa wuxuu leeyahay laba qaab: qaabka weyn (majuscule) iyo qaabka yar (minuscule). Qaabka yar wuxuu soo baxay xilliyadii dambe ee Byzantine, halka qorista hore ay ahayd mid xarfo weyn oo kaliya ah.

Xarfaha

Xarfaha waxaa ka mid ah: alpha (Α α), beta (Β β), gamma (Γ γ), delta (Δ δ), epsilon (Ε ε), zeta, eta, theta, iota, kappa, lambda, mu, nu, xi, omicron, pi (Π π), rho, sigma (Σ σ/ς), tau, upsilon, phi, chi, psi iyo omega (Ω ω). Sigma waxay leedahay laba qaab oo yar: mid dhexe iyo mid eray-dhammaad ah.

Taariikh iyo faafitaan

Alifbeetadu waxay bilowday ku dhawaad qarniyada koowaad ee kun sanadkii hore ee miilaadiga ka hor. Marka hore waxaa jiray qaabab kala duwan oo maxalli ah oo magaalo-dawlado kala duwan ay isticmaalaan; ugu dambeyn qaabkii Ionian ee Ateenay ayaa la wada qaatay. Qaabkaas ayaa noqday saldhigga qorista Giriigga ee caadiga ah.

Alifbeetadan waxaa ka soo baxay ama saameyn ku yeeshay nidaamyo qoraal oo kale. Alifbeetada Laatiinka waxay ku salaysan tahay qaab Giriig ah oo loo soo mariyay Talyaaniga (badanaa lagu tilmaamo Etruscan). Alifbeetada Kiriliga (Cyrillic) sidoo kale waxay si toos ah uga soo jeeddaa qorista Giriigga.

Isticmaal casri ah

Xarfaha Giriigga waxaa si weyn loogu isticmaalaa xisaabta, fiisigiska iyo injineernimada astaamo ahaan: tusaale ahaan pi (π) oo u taagan saamiga wareegga, alpha, beta iyo gamma oo lagu magacaabo noocyada shucaaca, iyo delta (Δ) oo muujisa isbeddel. Isticmaalkan wuxuu ka madax bannaan yahay luqadda Giriigga laftiisa.