Alwaax

Alwaax waa walaxda adag ee ku jirta jirridda, laamaha iyo xididdada geedaha. Waxaa la sameeyaa unugyo dhinacyadoodu adkaadeen, kuwaas oo ka kooban selluloos, hemiselluloos iyo lignin — lignin-ku waa walaxda unugyada isku dhejisa oo adkaynta siisa.

Bini'aadmigu waa kumanaan sano uu u isticmaalayo alwaax shidaal, hoy, hub, qalab iyo doonyo. Ilaa maantana waa mid ka mid ah walxaha ugu badan ee dunida laga isticmaalo, maxaa yeelay wuu dib u soo bixi karaa (renewable) haddii geedaha si miisaan leh loo maareeyo.

Qaab-dhismeedka

Jirridda geedku waxay leedahay lakabab. Dusha sare waa qolofta (bark). Hoosteeda waxaa yaal kambiyam, oo ah lakab khafiif ah oo unugyo cusub soo saara sannad kasta. Alwaaxa dhow ee bannaanka loo yaqaan sapwood, waana kan biyaha iyo milixda kor u qaada. Xuddunta gudaha ah ee midabkeedu mugdi badan yahay waa heartwood; ma sii shaqaynayo qaadista biyaha, laakiin adag yahay.

Meelaha cimiladu xilliyo leedahay, koritaanka sannadlaha ah wuxuu abuuraa goobooyin la arki karo (giraanta sannadeedka). Tirinta giraantaas ayaa lagu qiyaasi karaa da'da geedka; cilmiga taas ku shaqeeya waxaa la yiraahdaa dendrochronology.

Noocyada

Ganacsiga waxaa loo kala saaraa laba qaybood: alwaax jilicsan (softwood), oo ka yimaadda geedaha abuurka qaawan sida beriga iyo cypress, iyo alwaax adag (hardwood), oo ka yimaadda geedaha ubaxa leh sida saytuunka, teak-ga iyo oak-ga. Magacyadu had iyo jeer ma matalaan adkaanta dhabta ah; qaar ka mid ah hardwood-ka aad bay u jilicsan yihiin. Soomaaliya waxaa caan ku ah geedaha adag ee lamadegaanka sida qudhac, galool iyo hagar.

Isticmaalka

Alwaaxa waxaa loo adeegsadaa dhismaha guryaha, alaabta guriga, doonyaha, iyo darbiyada. Marka la burburiyo lana daaweeyo kiimiko ayaa laga sameeyaa warqad iyo karboon. Weli qayb weyn oo dadka dunida ah waxay alwaax iyo dhuxul u isticmaalaan karin iyo kuleyl.

Deegaanka

Goosashada geedaha oo aan la xakameyn waxay keentaa kala-daadashada carrada iyo yaraanta kaymaha. Geedku wuxuu carbon kaydiyaa inta uu korayo, sidaas darteed maaraynta kaymaha waa qayb ka mid ah siyaasadaha cimilada. Soomaaliya, dhuxul-samaynta iyo ganacsiga dhoofinta dhuxusha ayaa mudo dood ka taagnayd, iyadoo Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay uu mamnuucyo la xiriira dhoofinta dhuxusha soo saaray.