Ameerikada koonfureed
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
272 luqadood

Ameerikada koonfureed waa qaarad ku taal qaybta koonfureed ee cirifka galbeed. Waxay xiran tahay Ameerikada dhexe iyada oo ay ku xirto Isthmus-ka Panama (dhul-cidhiidhi u dhexeeya labada badweyn). Dhinaca bari waxaa ku xiga Badweynta Atlantik, dhinaca galbeedna Badweynta Baasifik.
Waxaa ku yaal in ka badan toban dal madax-bannaan, oo ay ka mid yihiin Brasil, Argentina, Chile, Peru, Colombia, Venezuela, Ecuador, Bolivia, Paraguay, Uruguay, Guyana iyo Suriname. Brasil waa dalka ugu ballaaran oo ugu dadka badan. Luqadaha ugu baahsan waa Isbaanish iyo Boortaqiis (Brasil), waxaa jira sidoo kale Ingiriisi, Nederlandish iyo luqado dhaladka ah sida Quechua, Aymara iyo Guarani.
Juqraafi
Dhinaca galbeed waxaa dhererka qaaradda maraya buuraha Andes, oo ka mid ah silsiladaha buuraha ugu dhaadheer adduunka. Bartamaha bari waxaa ku yaal webiga Amazon iyo kaymihiisa roobka badan, oo ah nidaamka biyo-mareenka ugu weyn adduunka marka loo eego mugga biyaha. Waxaa kale oo jira bannaanka Pampas ee Argentina, lamadegaanka Atacama ee Chile, iyo dhulka qalalan ee Patagonia dhanka koonfureed.
Taariikh
Ka hor imaatinka Yurubiyaanka, waxaa jiray bulshooyin dhaladka ah oo kala duwan; boqortooyada Inca ee Andes-ka waxay maamulaysay dhul balaadhan. Laga bilaabo qarniga 16-aad, Isbaanishka iyo Boortaqiiska waxay gumeysteen inta badan qaaradda, taasoo keentay isbeddel dad, diin iyo dhaqaale. Qarniga 19-aad waxaa dhacay dagaallo xornimo oo ka dhashay dalal cusub.
Dhaqaale
Dhaqaalaha qaaradda wuxuu ku tiirsan yahay macdanta (naxaas, birta, dahab, litium), shidaalka, iyo beeraha sida soya, qaxwaha, hilibka lo'da iyo miraha. Warshadaha waaweyn waxaa lagu arkaa Brasil, Argentina iyo Chile. Kala-duwanaanta hantida iyo isbeddelka qiimaha alaabta ceeriin waa arrimo saameyn ku leh dhaqaalaha dalalka.