Amiibada

Amiibada (Amoeba) waa genus (koox nooleyaal isku dhow) noolaha unug-keliya ah ee ka tirsan kooxda protista. Waxay leeyihiin unug keliya oo aan qaab go'an lahayn, oo qaabkiisu isbeddelo marka ay socdaan ama cunto qabsadaan. Dhaqdhaqaaqa waxay ku sameeyaan iyagoo qayb ka mid ah unugga u riixaya hore, taasoo loo yaqaan pseudopodia (lug-been).

Inta badan noolahan waxay ku nool yihiin biyaha macaan ee deggan, sida balliyada, webiyada gaabis ah, iyo dhoobada qoyan ee hoosta biyaha. Waxay quudiyaan bakteeriya, algae yaryar iyo burburka noolaha kale.

Qaab-dhismeedka unugga

Unugga amiibada wuxuu leeyahay xuub dibadda ah (cell membrane) oo dabacsan, cytoplasm, iyo nucleus (madaxda unugga) oo hayda macluumaadka hidde-sidaha. Waxaa kaloo ka muuqda vacuole gaar ah oo biyaha dheeraadka ah ka saarta unugga, oo loo yaqaan contractile vacuole. Marka cunto la qabsato, waxaa sameysma food vacuole halkaasoo cuntada lagu kala jajabiyo enzyme-yada.

Sida ay u quudato

Amiibada cuntada waxay ku qabsataa hab loo yaqaan phagocytosis: lug-beenta labada dhinac waxay ku wareegaan shayga cuntada ilaa ay ku xidhmo gudaha unugga. Kadib enzyme-yadu waxay u beddelaan walxo unuggu qaadan karo. Wixii aan la dheefshiidin ayaa dib laga tuuraa dhinac kasta oo unugga.

Taranka

Taranka caadiga ah waa mid aan lab-iyo-dhaddig lahayn: unuggu wuxuu u kala qaybsamaa laba unug oo isku mid ah, hab loo yaqaan binary fission. Marka jawigu adkaado — sida engegga ama heerkul aan ku habboonayn — noolaha qaar waxay samaystaan cyst, oo ah qolof adag ay ku sugnaadaan ilaa xaaladdu wanaagsanaato.

Kala saarka noolaha cudur-keena

Ereyga 'amiiba' marar badan si guud loo isticmaalaa dhammaan noolaha unug-keliya ah ee lug-been isticmaala. Hase yeeshee genus Amoeba waa mid ka duwan noolaha cudurada dadka ku dhaliya, sida Entamoeba histolytica oo la xidhiidha caabuqa mindhicirka. Genus Amoeba lafteeda inta badan lama tirsanto sababaha cudurada bini'aadamka.