Anopheles

Anopheles waa jinis (koox) kaneeco ah oo ka tirsan qoyska Culicidae. Waxaa lagu yaqaannaa in dhedigga qaar ka mid ah noocyadeeda ay gudbiyaan dulinka duumada (malaria), oo ah cudur ka dhasha xayawaan yar oo la yiraahdo Plasmodium. Jinisku wuxuu ka kooban yahay boqollaal nooc oo ku baahsan gobollo badan oo adduunka ah, laakiin tiro yar oo ka mid ah ayaa muhiim u ah faafinta cudurka.

Kaneecada Anopheles waxay ku noolaataa meelaha biyaha ay ku urursan yihiin. Dhedigga ayaa dhiig nuuga, maxaa yeelay wuxuu u baahan yahay borotiinka dhiigga si uu ugu horumariyo ukunta; labka wuxuu ku quudiyaa maaddooyinka sonkorta leh sida macaanka ubaxa.

Astaamaha jireed

Anopheles waxaa lagu kala saaraa kaneecada kale astaamo dhowr ah. Marka ay fadhiisato, jidhkeedu badanaa wuxuu la samaystaa dusha sare xagal, taasoo ka duwan kaneecada Culex oo jidhkeedu barbar socdo dusha. Sidoo kale, xubinta afka ee la yiraahdo palps waxay ku dhow tahay inay le'eg tahay dhuunta nuugista. Baalasha noocyo badan waxay leeyihiin calaamado madow iyo caddaan ah oo isku dhafan.

Nolol-maalmeedka

Nolosha waxay ku bilaabmaan ukun la dhigo dusha biyaha. Ukunta waxay noqotaa dixiri (larva) oo biyaha ku nool, kadibna pupa, ugu dambayntiina kaneeco duulaysa. Marxaladaha bilowga ah dhammaantood waxay ku dhacaan biyaha, taas darteed maareynta biyaha taagan waa mid ka mid ah habab la isku dayo in lagu yareeyo tirada.

Xiriirka duumada

Dulinka Plasmodium wuxuu qayb ka mid ah wareeggiisa nolosha ku dhammaystaa jidhka kaneecada Anopheles. Marka kaneecadu dhiig ka nuugto qof qaba, dulinku wuxuu galaa caloosheeda, kadibna wuxuu u guuraa qanjidhada candhuufta; markaas ka dib kaneecadu way gudbin kartaa qof kale marka ay qaniinto. Sababtaas awgeed baaritaanka iyo la-dagaallanka duumada waxay si weyn ugu tiirsan yihiin fahamka dabeecadda kaneecada.