Aquarius (cilmi falaga)

Aquarius (Af-Soomaali waxaa mararka lagu tarjumaa "Biyo-shubka" ama "Dalwaha") waa mid ka mid ah laba iyo tobanka calaamadood ee zodiac-ga cilmi falaga reer galbeedka. Zodiac-ga waa wareeg cirka ah oo loo qaybiyay laba iyo toban qaybood oo siman, mid walbana 30 darajo yahay. Aquarius waa qaybta kow iyo tobnaad, oo ka bilaabmaysa 300 darajo ee dhererka ecliptic-ga (waddada u muuqata ee qorraxda).

Sida caadiga ah, cilmi falaggu wuxuu sheegaa in qorraxdu ku jirto Aquarius inta u dhaxaysa dabayaaqada Janaayo ilaa dabayaaqada Febraayo. Taariikhaha saxda ah way ku kala duwan yihiin sannad iyo sannad, waxayna ku xidhan yihiin habka la isticmaalayo (tropical ama sidereal). Cilmi falaggu waa hab dhaqan iyo caqiido ah; saynisku ma xaqiijiyo in xiddigaha ama meerayaashu saameyn ku yeeshaan dabeecadda ama nolosha qofka.

Astaanta iyo magaca

Astaanta Aquarius waa laba xariiq oo mowjad u eg oo isbarbar socda, taas oo loo fasiray biyo ku shubmaya. Magaca Aquarius waa eray Laatiin ah oo micnihiisu yahay "kan biyaha sida" ama "biyo-shubka". Sawirka soo jireenka ah waa nin haysta dhiil ama weel biyo ka daadanaya. Magaca Carabiga la mid ah waa "al-Dalw", oo macneheedu yahay baaldi ama weelka ceelka.

Qaybinta caadiga ah

Nidaamka cilmi falaga reer galbeedka, calaamadaha waxaa loo kala saaraa afar walxood (dab, dhul, hawo, biyo) iyo saddex hab-dhaqan (cardinal, fixed, mutable). Aquarius waxaa loo tiriyaa calaamad hawo ah oo fixed ah — inkastoo astaantiisa iyo magaciisa biyaha xusuusiyaan. Sidoo kale waxaa lagu tilmaamaa mid "positive" ama "masculine" ah, sida qaybinta hore ee suugaanta cilmi falaga.

Meeraha xukuma

Cilmi falaga hore, ka hor helitaanka meerayaasha cusub, Saturn ayaa loo tiriyay meeraha xukuma Aquarius. Ka dib markii Uranus la helay qarnigii 18-aad, cilmi falagyahannada casriga ah badanaa Uranus ayay Aquarius ku xidhaan, halka Saturn loo hayo xukun hore ama xukun wadaag ah. Isbeddelkan wuxuu tusaale u yahay sida nidaamka cilmi falaggu isu waafajiyay helitaannada cilmiga xiddigiska.

Farqiga u dhexeeya calaamadda iyo kooxda xiddigaha

Waa muhiim in la kala saaro calaamadda cilmi falaga Aquarius iyo kooxda xiddigaha (constellation) Aquarius. Sababtoo ah dhaqdhaqaaqa loo yaqaan precession-ka dhul-wareegga, xilliyada zodiac-ga tropical-ka ah ma waafaqsana meelaha dhabta ah ee xiddigaha maanta. Markaa, marka cilmi falaggu leeyahay qorraxdu waxay ku jirtaa Aquarius, cirbixiyeenka ku qiyaasaya xiddigaha wuxuu ku arki karaa qorraxda kooxda Capricornus ama qayb ka mid ah.

Dhaqanka iyo isticmaalka casriga ah

Aquarius waxaa lagu arkaa qaybaha horoscope-ka ee wargeysyada, buugaagta cilmi falaga, iyo warbaahinta bulshada. Erayga "Age of Aquarius" (Xilliga Aquarius) waxaa loo isticmaalay dhaqdhaqaaqyada ruuxiga ah ee qarnigii 20-aad, gaar ahaan dhaqanka New Age, iyagoo ku tilmaamaya xilli cusub oo taariikhi ah. Bilowga xilligan lama heshiin, qiyaasuhuna aad bay kala fog yihiin.