Arzanjaan

Arzanjaan (Turki: Erzincan) waa magaalo ku taal bariga Anatolia ee dalka Turkiga, waana xarunta gobolka isla magacaas leh. Waxay ku fadhidaa bannaan ballaadhan oo webiga Karasu — mid ka mid ah laamaha Efraat (Firaat) — dhex maro, iyadoo buuro ku wareegsan yihiin. Sarreynta bannaanka waxay ku dhow tahay kun iyo laba boqol oo mitir oo ka sarreysa heerka badda, taasoo siisa cimilo qabow oo jiilaal dheer leh.

Magaalada waxay caan ku tahay laba arrimood: dhulbeereedka bacrimay ee bannaanka, iyo khatarta dhulgariirka. Arzanjaan waxay ku dul taal Jabta Waqooyiga Anatolia (North Anatolian Fault), oo ah dillaac dhulbaraha ah oo galbeed-bari u socda, kaasoo qarniyada la soo dhaafay dhalisay dhulgariiro waaweyn oo magaalada dib u dhisid ku qasbay.

Meel-u-yaal iyo dabeecadda dhulka

Bannaanka Arzanjaan waa god dhulbeereed (basin) oo ka dhex sameysmay silsiladaha buuraha bariga Anatolia. Webiga Karasu wuxuu maraa bannaanka, waxaana bishaan lagu waraabiyaa beero. Waxa la beero badanaa waa sarreen, shaciir, khudaar iyo geedo miraha dhala. Xoolo-dhaqashada, gaar ahaan idaha, ayaa sidoo kale qayb ka ah dhaqaalaha deegaanka. Magaalada waxay ku taal wadada isku xidha dhexda Anatolia iyo bariga fog, taas oo tan iyo waagii hore ka dhigtay meel gaadiid iyo ganacsi.

Taariikh

Deegaanka ku hareeraysan Arzanjaan waxaa lagu sheegaa taariikhda hore magacyo ay ka mid yihiin Eriza/Erez ee ilaha Armeniga. Boqortooyooyin kala duwan — Roomaanka Bari (Byzantine), Saljuuqiyiinta, iyo dawladihii Turkmaanka — ayaa xukumay, ka dibna waxay gashay maamulka Cusmaaniyiinta. Intii lagu jiray qarnigii 19aad iyo horraantii qarnigii 20aad, gobolku wuxuu lahaa dad isku dhafan oo Muslim iyo Armeni ah; isbeddellada dadweynaha ee sannadihii Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ayaa si weyn u beddelay qaab-dhismeedka bulshada.

Dhulgariirrada

Dhacdadii ugu saameynta badnayd waxay ahayd dhulgariirkii dabayaaqadii sannadkii 1939, oo burburiyay magaalada oo dhan, dhimashona ku keenay tobannaan kun oo qof. Ka dib, magaalada cusub waxaa lagu dhisay goob yar oo ka duwan tan hore. Mar kale, sannadkii 1992, dhulgariir kale ayaa dhaawacay dhismayaal badan, waxaana la diiwaangeliyay dhimasho gaadhaysa boqollaal qof. Sababtaas awgeed, sharciyada dhismaha ee gobolka waxaa lagu daray shuruudo iska-caabin dhulgariir.

Maamul iyo bulsho

Arzanjaan waa xarunta gobolka Erzincan, kaasoo u qaybsan degmooyin, kuwaas oo ka mid yihiin Kemah, Refahiye, Tercan iyo kuwo kale. Magaalada waxaa ku yaal jaamacad dawladeed, isbitaallo, iyo xarumo maamul oo dawladda dhexe. Dadweynaha waxaa ku badan Turki iyo Kurd, iyadoo bulshada Alevi-ga ay taariikh dheer ku leeyihiin qaar ka mid ah degmooyinka gobolka.