Atoore

Atoore (waxa kale oo loo yaqaan atariisho) waa qof shaqadiisu tahay inuu jilo dabeecad (character) oo ka mid ah sheeko lagu soo bandhigo masraxa, filimka, telefishanka, raadiyaha ama warbaahinta dhijitaalka ah. Atooraha wuxuu isticmaalaa cod, jir-dhaqdhaqaaq, waji-muuqaal iyo hadal si uu daawadaha u tuso qof aan isaga ahayn.

Ereyga "atoore" waxa uu ka soo jeedaa afafka Yurub (Ingiriis: actor; Talyaani: attore), oo asalkiisa ah af-Laatiinka "actor" macnaheeduna yahay "kan wax qabta". Marar badan haweenka jilaysa waxa loogu isticmaalaa magac gaar ah (tusaale ahaan Ingiriisiga "actress"), laakiin maanta erey isku mid ah ayaa inta badan loo adeegsadaa labada jinsi.

Shaqada iyo hab-dhaqanka

Atooraha wuxuu ka bilaabmaa qoraal (script) oo lagu qeexay hadalka iyo dhaqdhaqaaqa. Wuxuu akhriyaa qoraalka, u fahmaa ujeeddada dabeecadda, kadibna tababar (rehearsal) ku sameeyaa la agaasimaha (director) iyo atoorayaasha kale. Marka duubista bilaabato, mararka qaar goob kasta dhowr jeer ayaa dib loo duubaa si ay u helaan qaab ku habboon geeddi-socodka sheekada.

Xirfadaha ugu muhiimsan waxaa ka mid ah xusuusta qoraalka, maaraynta codka, dhaqdhaqaaqa jirka, iyo awoodda ah in uu isku dheeliyo dareen la muujinaya iyo kontorool. Masraxa waxaa ka mid ah in cod iyo dhaqdhaqaaq lagu gaarsiiyo daawadayaal fog, halka filimka iyo telefishanka kamaradda u dhow ay farriin yar-yar oo wajiga ah kaafiso.

Tababar iyo waddo-xirfad

Dalal badan waxaa jira dugsiyo iyo jaamacado bar-baarinaya jilitaanka, halkaas oo lagu bartaa masraxa, hadal-saarista, heesta iyo dhaqdhaqaaqa. Atoorayaal kale waxay xirfadda kasbadaan iyagoo ka soo shaqeeya kooxo masrax ah ama filimyo yaryar. Shaqada inta badan waa mid qandaraas ku salaysan; atoore wuxuu tijaabo (audition) galaa si loo doorto, badanaana wakiil (agent) ayuu leeyahay.

Noocyada bandhigga

Jilitaanka waxa lagu qeybiyaa iyadoo lagu eegayo warbaahinta: masrax tooshka ah, filim, taxane telefishan, raadiyo, iyo cod-siin (voice acting) oo loo isticmaalo filimada la sawiray ama turjumaadda. Waxaa kale oo jira jilitaanka ciyaarta kombuyuutarka, oo dhaqdhaqaaqa jirka lagu duubo tignoolajiyada 'motion capture'.

Jilitaanka Soomaalida

Af-Soomaaliga waxaa lagu soo saaray riwaayado masrax, filimyo iyo taxane telefishan, gaar ahaan laga bilaabo qarniyadii dhexe ee qarnigii 20-aad, iyadoo masraxyada magaalooyinka iyo raadiyaha ay door weyn ka qaateen. Atoorayaasha Soomaalida badanaa isku dhex mariyaan hees, gabay iyo hadal, taas oo ka dhigaysa bandhigga mid ku salaysan dhaqanka afka.