Baaq (Signal)

Baaq (Ingiriisi: signal) waa isbeddel la cabbiri karo oo wata macluumaad, kaas oo laga raadraaci karo hal meel una gudbi karo meel kale. Baaqa wuxuu noqon karaa danab koronto ah (voltage), hirar radiyo, iftiin, dhawaq, ama tiro dhijitaal ah. Waxa muhiim ah ma aha nooca jireed ee baaqa, ee waa in isbeddelkiisa la xiriiro macluumaadka loo doonayo in la gudbiyo.

Baaqa waxaa lagu qeexaa sida hawl (function) oo ku xiran waqti ama meel. Marka baaqa lagu sawiro waqti, waxaa la eegaa sida qiimihiisa u kala duwan yahay muddada. Cilmiga baaqyada (signal processing) wuxuu ku shaqeeyaa sida baaqa loo cabbiro, loo nadiifiyo, loo kaydiyo iyo sida macluumaadka ku dhex jira looga soo saaro.

Noocyada baaqa

Kala qaybsanaanta ugu caansan waa baaq analoog iyo baaq dhijitaal. Baaqa analoog qiimihiisu si joogto ah isbeddelaa, tusaale ahaan danab ka soo baxa makarafoon. Baaqa dhijitaal wuxuu qaataa qiimayaal go'an oo tiro ah, badanaa laba heer (0 iyo 1). Baaq analoog ah waxaa loo beddeli karaa dhijitaal iyadoo lagu qaado tuduco waqti go'an (sampling) kadibna qiimayaasha lagu soo koobo tiro (quantization).

Sidoo kale waxaa loo kala saaraa baaq ku-meel-gaar ah iyo mid soo noqnoqda (periodic). Baaqyada soo noqnoqda, sida hirarka sine, waxaa lagu qeexaa dherer-hir, xawaare-soo-noqnoqod (frequency) iyo marxalad (phase). Falanqaynta Fourier waxay tusaysaa in baaq kasta dhib la'aan loo kala saari karo hirar sine ah oo xawaareyaal kala duwan leh.

Buuq iyo tayada baaqa

Baaq kasta la gudbiyo waxaa la socda buuq (noise) oo ah isbeddel aan la doonayn oo ka yimaada kulaylka aaladda, faragelinta korontada ama duruufaha jidka gudbinta. Tayada baaqa waxaa lagu cabbiraa saamiga baaqa iyo buuqa (signal-to-noise ratio). Marka saamigaas hooseeyo, macluumaadka waa mid adag in laga soo saaro. Habab shaandhaynta (filters) iyo koodhadhka hagaajinta khaladka (error correction) waxaa loo isticmaalaa in buuqa la yareeyo.

Adeegsiga

Baaqyada waa aasaaska isgaarsiinta: telefoonka, radiyaha, telefishinka, shabakadaha internetka iyo nidaamyada meeraha wareega ee lagu ogaanayo goobta (GPS) dhammaantood waxay ku shaqeeyaan gudbinta baaq. Sidoo kale caafimaadka waxaa loo isticmaalaa cabbiraadda baaqyada jirka, sida wadnaha (ECG) iyo maskaxda (EEG). Injineernimada xakamaynta (control engineering) waxay isticmaashaa baaq laga soo celiyo aaladda si nidaamka loo hagaajiyo.