Bada Carbeed

Bada Carbeed (sidoo kale loo yaqaan Bada Carabeed) waa badda gobolka ah ee ku taal koonfur-galbeed ee Aasiya, oo qayb ka ah waqooyiga Badweynta Hindiya. Waxay u dhaxaysaa xeebaha bariga Jaziiradda Carabta, koonfurta Iiraan iyo Bakistaan, galbeedka qaaradda Hindiya, iyo dhinaca galbeed xeebaha Soomaaliya.

Badda waxay ku xidhan tahay Gacanka Cadmeed dhinaca galbeed, taasoo iyada oo maraysa Marinka Bab el-Mandeb ku xidhaysa Badda Cas. Dhinaca waqooyi-galbeed waxay ku xidhan tahay Gacanka Cumaan iyada oo loo maro Marinka Hormuz, kaas oo geeya Gacanka Faaris. Sidaas darteed waxay ka mid tahay marinnada ganacsi ee ugu isticmaalka badan adduunka, gaar ahaan xamuulka saliidda.

Juqraafi

Bada Carbeed waa mid qoto dheer; qaybo badan oo ka mid ah waxay ka sii dhaadhacaan kumanaan mitir. Dhulka badda hoostiisa waxaa ka mid ah Carrick Buurta Badda ee Carabeed (Carlsberg Ridge), oo ah xariiq ka mid ah nidaamka buuraha badweynta ee kala qaybiya saxanadaha dhulka. Wabiga Indus, iyo webiyo kale oo ka soo baxa Hindiya, waxay biyo iyo carro badan ku shubaan gees waqooyi-bari, taasoo abuurtay dhoobo-kororsi ballaadhan (fan) oo ku taal badda hoosteeda.

Cimilo iyo bad-mareen

Cimilada badda waxaa xukuma dabaylaha musinka (monsoon), oo sannad walba laba jiho isku bedbeddela. Xilliga musinka koonfur-galbeed, oo caadi ahaan bilaha xagaaga ah, dabaylo xoog leh ayaa dhaliya kor-u-kac biyo qabow oo nafaqo badan leh (upwelling) xeebaha Soomaaliya iyo Cumaan. Taasi waxay kordhisaa noolaha yaryar ee badda, waxayna sababtaa kalluun badan oo ku uruura gobolkaas.

Dhaqaale iyo taariikh

Muddo kumanaan sano ah, ganacsatada Carbeed, Hindida, Faaris iyo Soomaalida waxay isticmaali jireen dabaylaha musinka si ay markabbadooda ugu socdaan jihooyin lasocda xilliyada. Ganacsigan wuxuu xidhiidhiyay dekedaha Geeska Afrika, Gacanka Faaris iyo xeebta Malabar. Maanta, marinnada Bada Carbeed waxay qaadaan qayb weyn oo ka mid ah shidaalka iyo alaabta la dhoofiyo ee u socota Aasiya iyo Yurub.