Bahda Bisada

Bahda Bisada (Latin: Felidae) waa qoys ka tirsan xayawaanka naasleyda hilib-cunka ah (carnivora). Waxaa ku jira noocyo yaryar sida bisadda guryaha iyo bisadda duurjoogta, iyo noocyo waaweyn sida libaaxa, shabeelka, harimacadka iyo dhurwaa-bisadeed la yiraahdo jaguar. Dhammaan noocyadan waxay wadaagaan qaab-dhismeed jidh ah oo isku eg: madax gaaban, ilko dheer oo hilib jeexa, iyo cidiyo laga soo bixi karo oo dib loo celin karo (marka laga reebo qaar yar).

Noocyada bahda bisada waxay ku nool yihiin qaaradaha badankood, marka laga reebo Australia iyo Antarctica (halkii bisadaha uu qof geeyay mooyee). Waxay u badan yihiin kalsoonaan ku dul socda ugaarsi qarsoodi ah: way qarsoomaan, way dhow-dhawaadaan, ka dibna hal boodh dheg ah ayay ku qabtaan.

Astaamaha jidhka

Bahda bisada waxay leeyihiin indho waaweyn oo hore u jeeda, taasoo u suurta gelisa inay qiyaasaan masaafada si sax ah. Indhaha waxaa ku jira lakab dambe (tapetum lucidum) oo iftiinka celiya, sidaas darteed way arki karaan iftiin yar. Dhegahooda way rogi karaan si ay codka ka helaan. Carrabkooda waxaa ka buuxa xardho yaryar oo qalalan (papillae) kuwaas oo ka caawiya nadiifinta dhogorta iyo ka jarista hilibka lafta. Ilkaha waxaa ka muuqda labada ilig dheer ee canines iyo ilkaha jeexa ee carnassials.

Cunto iyo ugaarsi

Bahda bisada waa hilib-cun aad u kooban (hypercarnivore): jidhkooda wuxuu u baahan yahay walxo ka yimaada hilibka oo keliya, sida amino-asiidka taurine, taasoo ka dhigaysa inay adag tahay inay ku noolaadaan cunto aan hilib lahayn. Badanaa waa mid keli-ugaarsi ah; libaaxa ayaa ah tusaalaha ugu caansan ee koox (pride) ku nool oo si wadajir ah ugaarsata.

Kala qaybsanaanta

Caadi ahaan bahda bisada waxaa loo kala qaybiyaa laba qaybood oo waaweyn: Pantherinae, oo ay ka mid yihiin libaaxa, shabeelka, harimacadka, jaguar iyo shabeel-baraf (snow leopard); iyo Felinae, oo ay ka mid yihiin bisadda guryaha, cheetah-ka, caracal, lynx iyo puma. Farqiga ugu caansan ee labada koox waa awoodda qaylada (roar) oo Pantherinae qaar leeyihiin, halka Felinae badankood ay dhawaaq guur-guur (purr) sii wadi karaan.

Xiriirka dadka

Bisadda guryaha waa nooc ka soo baxay bisadda duurjoogta ee Bariga Dhexe, oo dad la degtay kumanaan sano ka hor, badanaa la xiriirtay kaydka hadhuudhka iyo jiirarka soo dhowaaday. Noocyada waaweyn qaar waxay hoos u dhac ku yimid tirada, sababo la xiriira luminta deegaanka, ugaarsi sharci-darro ah, iyo khilaafka ka dhasha weerarka xoolaha beeraleyda.