Baliniiska

Baliniis waa magac loo isticmaalo dadka asaliga ah ee jasiiradda Bali, oo ka mid ah jasiiradaha dalka Indoneesiya, iyo sidoo kale luqadda ay ku hadlaan iyo dhaqanka ay wataan. Bali waxay ku taallaa qaybta bari ee jasiiradda Jaawa, waxayna ka mid tahay gobollada Indoneesiya.

Waxa Bali ka gaar dhigaya inta badan Indoneesiya waa in dadka badankiisu raacaan diinta Hinduuga oo qaab maxalli ah leh, halka dalka intiisa kale ay ku badan tahay diinta Islaamka. Taasi waxay saameysay dhismayaasha macbudyada, xafladaha sannadlaha ah, iyo habka bulshadu isu abaabusho.

Luqadda

Luqadda Baliniiska waxay ka mid tahay qoyska luqadaha Awstaroneesiyaanka, kaas oo koobaya luqado badan oo laga hadlo Indoneesiya, Filibiin, iyo jasiiradaha Baasifigga. Waxay leedahay heerar kala duwan oo hadal ah (register), taas oo la micno ah in erayada la doorto iyadoo lagu salaynayo xiriirka bulsho ee u dhexeeya kuwa wada hadlaya. Dadka badankood waxay sidoo kale ku hadlaan Indoneesiyaanka, oo ah luqadda rasmiga ah ee dalka.

Dhaqanka iyo farshaxanka

Bali waxay caan ku tahay muusikada gamelan — koox alaab bir ah iyo garaacyo isku dhafan — iyo qoob-ka-ciyaarka masraxa ah ee sheekooyin diimeed iyo hiddo ah ka soo qaata. Sidoo kale waxaa jira xirfado gacanta ah sida qorista alwaaxda, farshaxanka dahaadhka, iyo sawirka. Nidaamka waraabinta beeraha bariiska ee la yiraahdo subak wuxuu tusaale u yahay sida bulshadu isugu tanaasusho biyaha.

Dhaqaalaha iyo isbeddelka

Beeraha bariiska iyo dalxiiska ayaa ah labada tiir ee dhaqaalaha jasiiradda. Soo gaadhista dalxiiska caalamiga ah tan iyo qeybtii dambe ee qarnigii 20-aad waxay keentay shaqooyin cusub, laakiin waxay sidoo kale kordhisay cadaadiska dhulka, biyaha iyo deegaanka. Ururrada maxalliga ah iyo dowladdu waxay ku doodaan siyaasado is dheelitirinaya horumarka iyo ilaalinta dhaqanka.