Barfasoor

Barfasoor (af-Ingiriisi: professor) waa cinwaan darajo ah oo lagu magacaabo macallinka jaamacadda ee heerka sare gaaray. Inta badan waxaa la siiyaa qof leh shahaado sare (badanaa doctorate/PhD), cilmi-baaris daabacan, iyo waayo-aragnimo dheer oo waxbarid ah. Barfasoorku wuxuu qayb ka yahay kuliyad ama waax cilmi ah, wuxuuna qaadaa waajibaadka waxbarid, cilmi-baaris iyo maamul.

Ereyga asalkiisu wuxuu ka yimid Laatiinka 'professor', oo macnihiisu yahay qof si cad ku caddeeya ama ku dhaartay aqoon. Jaamacadaha Yurub ee qarniyada dhexe waxaa loo isticmaalay macallinka fasax rasmi ah haystay inuu wax dhigo (licentia docendi). Maanta waa cinwaan la isticmaalo adduunka oo dhan, laakiin macneheeda saxda ah way ku kala duwan tahay nidaamyada waxbarasho.

Darajooyinka

Nidaamka Maraykanka waxaa loo kala saaraa saddex heer: assistant professor (bilow), associate professor (dhexe, badanaa la siiyaa tenure ama xasillooni shaqo), iyo full professor (heerka ugu sarreeya). Nidaamka Ingiriiska iyo dalal badan oo Commonwealth ah, darajooyinka waa lecturer, senior lecturer, reader, iyo professor — halkaas 'professor' wuxuu ka dhigan yahay oo keliya heerka sare, ee ma aha magac guud macallin kasta.

Sida loo helo

Habka guud waa in qofku bixiyo dalab, kadibna guddi asxaab-hordhac (peer review) uu qiimeeyo daabacaadaha, tayada waxbarida, iyo hoggaanka cilmiga. Waxaa sidoo kale la isticmaali kara warqado xaqiijin (external references) oo ka yimid barfasoorro jaamacado kale. Go'aanka ugu dambeeya wuxuu ku xidhan yahay senate-ka jaamacadda ama maamulka sare. Marka darajada la helo, badanaa lifelong ma aha shaqo, laakiin dalal badan waxay leedahay ilaalin shaqo (tenure) oo ilaalisa xorriyadda cilmiga.

Noocyo kale iyo cinwaanno sharaf

Waxaa jira 'professor emeritus', oo la siiyo barfasoor howlgab noqday laakiin cinwaanka lasii haysto. 'Adjunct' ama 'visiting professor' waa qandaraas gaaban ama qayb-waqti. 'Honorary professor' waa sharaf la siiyo qof aan shaqaale caadi ahayn. Kursiyo la magacaabay (endowed chair) waa jagooyin lacag deeq ah lagu maalgeliyay, badanaa magaca deeq-bixiyaha ku xidhan.

Waajibaad

Shaqada barfasoorka waxay ka kooban tahay dhigid koorasyo, hoggaaminta ardayda master iyo doctorate, qorista maqaallo iyo buugaag cilmi ah, raadinta maalgelin cilmi-baaris, iyo ka qaybgalka guddiyada jaamacadda. Qaar waxay sidoo kale qaataan jagooyin maamul sida agaasime waax ama dekaan (dean). Isku-dheelitirka waxbarid iyo cilmi-baaris wuu kala duwan yahay: jaamacadaha cilmi-baaris-diiran waxay culays saaraan daabacaadda, halka machadyada waxbarid ay diiradda saaraan fasalka.