Bariis

Bariis waa badarka laga helo dhirta nooca Oryza, gaar ahaan Oryza sativa oo ka soo jeeda Aasiya iyo Oryza glaberrima oo ka soo jeeda Galbeedka Afrika. Waa mid ka mid ah cuntooyinka ugu ballaaran ee aadanuhu cuno, waana ilaha ugu weyn ee tamarta (kaloori) qaybo badan oo Aasiya, Afrika iyo Ameerika Latin ah.

Geedka bariisku waa geed cawska u eg oo sannad-guuray ah. Inta badan waxaa lagu beeraa beero biyo taagan lagu hayo (paddy), maxaa yeelay bariisku wuu u adkeysan karaa biyo badan halka haramaha kalena aysan u adkeysan karin. Sidaas darteed biyo maaraynta waa lafdhabarta beerashada bariiska.

Qaab-dhismeedka miraha

Miraha bariiska waxaa ku wareegsan qolof (husk) oo la saaro marka la shiido. Kadib waxaa hadha bariis bunni ah (brown rice) oo weli leh lakabka duugta iyo dhirta yar ee mira-bilowga ah. Marka lakabkaas la xoqo, waxaa laga helaa bariis cad. Bariiska bunni wuxuu leeyahay fiber iyo fitamiin dheeraad ah, laakiin muddadiisa kaydku way ka gaaban tahay sababtoo ah saliidda uu ku jirto.

Noocyada

Bariiska waxaa badanaa loo kala saaraa dhererka miraha: mid dheer (sida basmati iyo noocyada indica), mid dhexdhexaad ah, iyo mid gaaban (sida japonica oo dhagdhagleeya). Farqiga dhadhanka iyo dhegganaanta wuxuu ku xiran yahay saamiga labada nooc ee istaarijka: amylose iyo amylopectin. Amylose badani waxay keentaa bariis kala go'ay, amylopectin badani waxay keentaa mid dhegdhegleeya.

Beeridda iyo dhaqaalaha

Wax-soo-saarka bariiska waxaa ugu badan dalalka Aasiya, oo ay ka mid yihiin Shiinaha iyo Hindiya. Bariisku wuxuu u baahan yahay shaqo badan oo gacanta ah meelo badan, in kastoo mishiinada goynta iyo beerashadu ay ku fideen. Ganacsiga bariiska caalamiga ah wuxuu saameyn ku leeyahay qiimaha cuntada dalalka soo dhoofsada, oo Soomaaliya ka mid tahay.

Isticmaalka cuntada

Bariiska waxaa sida caadiga ah lagu kariyaa biyo ama maraq. Suugaanta cuntada Soomaaliyeed, bariiska badanaa waxaa lagu kariyaa xawaash iyo saliid, waxaana lagu cunaa hilib ama muufo. Meelo kale, bariiska waxaa laga sameeyaa burka, cabitaanada halsan sida sake, iyo waraaqo bariis ah.