Basal

Basal (magaca sayniska: Allium cepa) waa dhir sannad ama laba sannad noolaata oo ka mid ah qoyska Allium, isla qoyska ay ka soo jeedaan toonta iyo basal-cagaaran. Qaybta la cuno waxay tahay "guluubka" (bulb) — kaas oo ka samaysan lakabyo caleemo ah oo isku duuban, cunto iyo biyo kaydiya.

Basashu waa mid ka mid ah khudradaha ugu ballaaran ee beerashadooda caalamka. Waxaa loo isticmaalaa cunto-dhadhamin: waxaa la shiilaa, la karkariyaa, ceyriin loo cunaa ama la qadiyaa. Cunnooyinka Soomaaliyeed waxay ku jirtaa suugada, bariiska, hilibka iyo maraqa.

Muuqaalka iyo koritaanka

Basashu waxay leedahay caleemo dhuuban oo godan (silindar ah) oo cagaar ah, iyo xidid dedejisan oo dusha ciidda ku hoos jira. Guluubku wuxuu ku duudduubay lakabyo qalalan oo midab jaale, cas ama caddaan leh oo ilaaliya. Marka ay ubaxdo, waxay soo saartaa bir dheer oo ubaxyo yaryar oo kubbad u eg ka soo baxaan; halkaas ayaa abuurka madow laga helaa. Waxay u baahan tahay ciid biyo-dhaafisa iyo qorrax badan.

Sababta ilmada

Marka basasha la jarjaro, unugyada la jabiyay waxay sii daayaan walxo sulfur leh oo isku dhaca enzymes. Natiijadu waa gaas ka sameeya ilaha indhaha aashito khafiif ah, taasoo indhaha ka keenta xanaaq iyo ilmo. Habab caadi ah oo yaraynaya waxaa ka mid ah in la qaboojiyo ka hor jarjarka ama biyo lagu shubo mindida iyo basasha.

Beeridda iyo isticmaalka

Basasha waxaa laga bilaabaa abuur ama guluub yaryar (sets). Waxaa la goostaa marka caleemuhu jilcaan oo ay dhulka u janjeeraan. Ka dib waxaa la qalajiyaa si qolofta dibadda ah u adkaato — taasi waxay suurtogelisaa in la kaydiyo bilo, haddii meesha ay tahay mid qalalan oo hawo-mareen ah. Basasha waxaa sidoo kale loo isticmaalaa dawooyin dhaqameed oo kala duwan, laakiin xoojinta caafimaad ee sheegashooyinkaas kala duwan tahay.