Basli (midab)

Basli (Ingiriisi: magenta) waa midab u dhexeeya casaanka (red) iyo buluugga (blue), oo dad badan ay ku sifeeyaan inuu yahay casaan-guduud ah oo buluug ku jiro. Waxaa lagu magacaabaa magacyo kale sida fuchsia, gaar ahaan marka lagu hadlayo shaashadaha kombiyuutarka.

Basli waxa uu door weyn ka qaataa nidaamyada isku-darka midabka. Isaga oo mid ka mid ah afarta midab ee daabacaadda caadiga ah, waxa uu la shaqeeyaa nidaamka farsamada ee midabka lagu soo saaro warqadda iyo shaashadda labadaba.

Sida midabku u dhasho

Nidaamka iftiinka ee la yiraahdo RGB (casaan, cagaar, buluug), basli waxa uu ka dhashaa marka iftiinka casaanka iyo kan buluugga la isku daro, cagaarkuna maqan yahay. Sababtaas awgeed, basli waxaa lagu tilmaamaa inuu yahay midabka ka soo horjeeda cagaarka: haddii cagaarka laga saaro iftiinka cad, waxaa hadha basli.

Nidaamka daabacaadda ee CMYK, basli waa mid ka mid ah saddexda midab ee aasaasiga ah — cyan (buluug-cagaaran), magenta (basli), iyo yellow (jaale) — oo lagu daro madow. Wax-daabacayaashu waxay midabbadan isku dul dhigaan si ay u soo saaraan midabbo kale.

Taariikhda magaca

Magaca 'magenta' waxaa la xiriiriyaa magaalada Magenta ee waqooyiga Talyaaniga, iyada oo midab-buurad kiimikaad ah oo casaan-guduud ah lagu magacaabay qarnigii 19-aad. Midabbadan kiimikaad ee la sameeyay waxay bedeleen midabbadii dhirta laga soo saari jiray, waxayna balaariyeen isticmaalka warshadaha dharka.

Iftiinka iyo dabeecadda gaarka ah

Basli waxa uu leeyahay astaan gaar ah: kuma jiro qaanuunka iftiinka ee qaansoroobaadka (spectrum). Midabbada kale sida casaanka, cagaarka iyo buluugga waxay leeyihiin dherer-hir (wavelength) gaar ah, laakiin basli waxa uu ka dhashaa oo keliya isku-darka labada daraf ee qaansoroobaadka. Sidaas darteed, qaar waxay ku tilmaamaan midab uu maskaxdu soo saarto marka indhaha ay helaan iftiin casaan iyo buluug isku jira.

Isticmaalka

Marka lagu daro daabacaadda, basli waxaa lagu isticmaalaa calaamadaha ganacsi, dharka, iyo naqshadeynta shabakadaha. Waxaa sidoo kale badanaa loo adeegsadaa astaamo lagu muujiyo midab si dhakhso ah indhaha u soo jiita, maadaama uusan aad ugu badnayn deegaanka dabiiciga ah.