Batariga korontada
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
119 luqadood
Batariga korontada (waxaa sidoo kale loo yaqaan dabdhagax) waa qalab tamar kaydiya oo tamarta kiimikada u rogo koronto marka wareegga korontada la xiro. Waxay ka kooban tahay hal unug ama unugyo badan oo isku xiran, unug kastana leeyahay laba elektarood — mid togan (katood) iyo mid taban (anood) — iyo elektaroleyt, oo ah walax ay ayoonnadu ku dhex socon karaan.
Marka batari lala xiro qalab, falcelin kiimiko oo unugga ka dhacaa waxay elektaroono ka dirtaa dhinaca taban, kuwaasoo silkiga ku maraya qalabka una gudbaya dhinaca togan. Socodka elektaroonadaas waa waxa loo isticmaalo in nal la shido, mishiin la wado ama qalab elektaroonig ah la shaqeysiiyo. Cabbirrada muhiimka ah waa folted-ka (voltage), awoodda kaydinta (oo badanaa lagu qiyaaso amber-saac), iyo tirada wareegyada buuxinta ee batariga dib loo buuxin karo.
Noocyada
Batariyada waxaa loo kala saaraa laba qaybood oo waaweyn. Batariyada koowaad (primary) hal mar ayaa loo isticmaalaa, kadibna waa la tuuraa, sida batariyada qalliinka saacadaha iyo remote-yada. Batariyada labaad (secondary) dib loo buuxin karo, waana kuwa laga helo taleefannada, kombiyuutarrada laptop-ka iyo baabuurta korontada. Tusaalooyinka caanka ah waxaa ka mid ah nooca alkaline, nooca lead-acid ee baabuurta caadiga ah, iyo nooca lithium-ion.
Taariikh kooban
Batarigii ugu horreeyay ee si joogto ah koronto bixiyay waxaa la xiriiriyaa saynisyahan Talyaani ah Alessandro Volta, oo horraantii qarnigii 19-aad soo bandhigay qalab ka kooban lakabyo bir kala duwan ah oo maro qoyan ku kala jira. Halkaas ayaa cinwaanka luqadaha qaar (tusaale, Talyaani
Isticmaal iyo caqabado
Batariyadu waa aasaaska qalabka la qaadan karo iyo baabuurta korontada, waxaana sidoo kale loo isticmaalaa kaydinta tamarta laga helo qorraxda iyo dabaysha. Caqabadaha waaweyn waxaa ka mid ah macdanta laga sameeyo (sida lithium iyo cobalt) oo qodista ay saameyn deegaan iyo bulsho leedahay, kulaylka iyo dabka ka dhalan kara marka batari uu qumbo, iyo baahida nidaam dib-u-warshadeyn ah oo batariyada duugoobay ka hor inta aan qashinka lagu darin.