Beer (xubin)

Beer waa xubin (organ) weyn oo ka mid ah xubnaha gudaha jidhka bini'aadamka iyo xayawaannada kale ee laf-dhabarta leh. Waxay ku taal qaybta sare ee caloosha, badanaa dhinaca midig, hoosta diaphragm-ka (muruqa kala qeybiya sanduuqa laabta iyo caloosha). Beerka waa mid ka mid ah xubnaha ugu waaweyn ee gudaha jidhka.

Shaqooyinka beerka waa kuwo badan. Waxay ka mid yihiin habaynta cuntada la dheefshiiday, samaynta borotiinno ku shaqeeya dhiigga, kaydinta sokorta iyo fitamiinnada, iyo beddelidda walxaha sunta ah oo laga saaro jidhka. Sidoo kale beerka wuxuu soo saaraa xamaeti (bile), oo ka caawisa dheefshiidka baruurta.

Qaab-dhismeedka

Beerka wuxuu ka kooban yahay fallaal (lobes) waaweyn oo lagu kala saaro. Unugga shaqada ee aasaasiga ah waxaa loo yaqaan hepatocyte. Unugyadan waxay ku habaysan yihiin qaab-dhismeedyo yaryar oo dhiigga ku dhex socdo, sidaas darteed maadooyinka dhiigga ku jira waxay si dhow ula xiriiraan unugyada.

Beerka wuxuu hela dhiig laba wadiiqo: halkii ka timaada wadnaha oo ogsijiin sida, iyo halkii ka timaada mareenka dheefshiidka. Tan dambe waxay keentaa nafaqooyinka laga nuugay mindhicirka, sidaas darteed beerka ayaa marka hore habeeya nafaqadaha ka hor inta aan jidhka oo dhan gaarin.

Xamaeti iyo dheefshiid

Xamaetiga beerka soo saaro waxaa lagu kaydiyaa xiidanka xamaetiga (gallbladder) ee dadka badan, kadibna waxaa lagu shubaa mindhicirka yar. Xamaetiga wuxuu kala jajabiyaa baruurta xabbado yaryar, taasoo fududeysa in ensaymyada baruurta dheefshiidaan. Sidoo kale xamaetiga waa wadiiqo lagu saaro wasakhda beerka ka soo baxda.

Nadiifinta iyo dheefshiidka daawada

Beerka wuxuu leeyahay ensaymyo beddela daawooyinka, aalkolada iyo walxo kale oo shisheeye ah. Habkan wuxuu inta badan ka dhigaa maadada mid biyo ku milmaysa oo kelyaha ama xamaetiga ka saari karaan. Sababtaas awgeed qiyaasta daawada badanaa waxay ku xiran tahay awoodda beerka.

Cudurro iyo bogsiin

Beerka waxaa saameeya cudurro kala duwan, oo ay ka mid yihiin bararka beerka ee fayras keeno (hepatitis), kaydka baruurta ee beerka, iyo cirrhosis oo ah beddelidda unugyada caadiga ah nabar adag. Calaamad caan ah waa jaandiis (huruud ka muuqata maqaarka iyo indhaha) marka wasakhda dhiigga ku uruurto.

Beerka wuxuu leeyahay awood dib-u-cusboonaysiin oo aan badanaa lagu arag xubnaha kale ee jidhka; qayb ka mid ah haddii la gooyo, unugyada haray way tarmi karaan oo cabbir dib u heli karaan. Sifadan ayaa saldhig u tahay beddelka beerka ee qaybta laga qaado qof nool.