Beeraha Salidka Looska
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Looska (peanut, sidoo kale loo yaqaan groundnut) waa dalag qoyaan-yar oo ka mid ah qoyska digirta (legumes). Wuxuu leeyahay abuur saliid badan leh, taas oo ka dhigaysa mid laga soo saaro saliid cunto lagu kariyo iyo bur (cake) xoolaha lagu quudiyo. Dhirta looska ubaxeedu waa mid sare u baxa, laakiin midhaha (miraha) waxay ka sameysmaan carrada hoosteeda, maadaama xididka ubaxa uu hoos u gudbo ka dib bacriminta.
Beeraha looska waxay ku baahsan yihiin gobollada kulaylaha iyo semi-kulaylaha, gaar ahaan Aasiya Koonfureed, Shiinaha, iyo Afrika. Waddammo badan oo Afrikaan ah looska waa ilo dhaqaale oo dhoofin ah iyo isla mar ahaantaana cunto guri. Somaliya iyo Geeska Afrika, looska waxaa lagu beeraa qaybaha waraabka leh ee webiyada agtooda.
Shuruudaha beerista
Looska wuxuu jecel yahay carro ciid-badan oo bilaash u ah biyo-baxa (well-drained), maadaama carro adag oo dhoobo ah ay adkeyso in miraha carrada ku sameysmaan oo la soo saaro. Heerkulka ku habboon guud ahaan waa mid diiran. Roobka ama waraabka wuxuu muhiim u yahay marxaladda ubaxa iyo mira-sameynta; abaar marxaladahaas ku dhacda si weyn ayey wax u dhimaysaa wax-soo-saarka. Sida digirta kale, looska wuxuu la shaqeeyaa bakteeriyada xididka (rhizobia) oo hawada ka qabata nitrogen, taas oo ka dhigaysa mid bacriminaysa carrada wareegga dalagga.
Goosashada iyo ka dib-goosashada
Goosashadu waxay ku bilaabataa in dhirta carrada laga soo rujiyo, kadibna la qalajiyo ilaa qoyaanku hoos u dhaco. Qalajin fiican waa tallaabo muhiim ah, maxaa yeelay looska qoyan wuxuu horseedaa koritaanka fangaska Aspergillus flavus oo soo saara aflatoxin — sun caafimaadka wax u dhinta oo caqabad ku ah dhoofinta looska waddammo badan.
Saliid-samaynta
Saliidda looska waxaa lagu soo saaraa laba hab oo waaweyn: cadaadis makiinado ah (expeller pressing) iyo soo-saarid kiimiko (solvent extraction) oo badanaa loo isticmaalo hexane. Saliidda soo baxda waxaa lagu safeeyaa (refining) si midab, ur iyo dhadhan loo saxo. Waxa hadhaaga ah ee la yiraahdo bur ama oilcake ayaa borotiin badan leh, waxaana loo isticmaalaa cunto xoolaad. Saliidda looska waxay leedahay heer kulaylaid sare (high smoke point), taas oo ka dhigtay mid caan ku ah shiilidda.