Bidaar

Bidaar waa xaalad ay timaha madaxa ka yaraadaan ama gebi ahaanba ka baabba'aan meelo gaar ah. Waxay inta badan ka bilaabataa hore-hoosaadka foodda iyo dusha madaxa (korkiisa), waxayna si tartiib ah u fidaa. Erayga guud ee caafimaadka loo isticmaalo timo-lumista waa 'alopecia'.

Timuhu waa unug ka soo baxa xidid (follicle) ku yaal maqaarka. Xididdadu waxay leeyihiin wareeg: xilli koritaan, xilli istaag ah, iyo xilli dhicis oo timuhu dhacayo. Maalin walba tiro tiro ah oo timo ah ayaa si caadi ah u dhacda, laakiin waa la beddelaa. Bidaar waxay dhacdaa marka xididdadu ay yaraadaan (miniaturization) ama ay joojiyaan soo saarista tin cusub.

Noocyada

Nooca ugu badan waa bidaarta hidde-sidaha iyo hormoonnada la xidhiidha, oo loo yaqaan 'androgenetic alopecia'. Ragga waxay ku muuqataa gadaal-u-socodka xarriiqda foodda iyo daloolin ku timaadda dusha madaxa; haweenka badanaa waa yaraansho baahsan oo timaha oo dhan taabata. Nooca kale, 'alopecia areata', waa mid ay difaaca jirku weerarayo xididdada timaha, waxayna keentaa meelo goobaabin ah oo timo la'. 'Telogen effluvium' waa timo-lumis ku meel gaar ah oo ka dhalata cudur, qalliin, dhalmo, ama walbahaar.

Sababaha iyo arrimaha saameeya

Hidaha qoyska iyo hormoonnada androgen-ka ah ayaa aasaas u ah nooca ugu caansan. Waxaa sidoo kale la xidhiidha xaalado kale: yaraanta birta ama nafaqada, cilladda qanjidhka thyroid-ka, daaweynta kansarka (chemotherapy), dawooyin qaar, iyo cudurro maqaarka saameeya sida fangaska madaxa. Timo-jiidasho joogto ah oo ka timaadda tidcaha adag ama kiimikooyinka timaha waxay keeni kartaa nooc loo yaqaan 'traction alopecia'.

Baaritaan iyo maaraynta

Dhakhtarka maqaarku wuxuu ku salleeyaa taariikhda bukaanka, eegista qaabka lumista, iyo mararka qaar baaritaanka dhiigga ama muunad maqaar ah. Daaweyntu waa mid ku xidhan nooca. Waxaa jira dawooyin lagu marsado maqaarka iyo kuwo la cabbo oo gaabiya socodka bidaarta ragga, iyo ku-beeridda timaha (hair transplant) oo xididdada laga soo raro dhabarka madaxa. Marka sababtu tahay nafaqo-xumo ama xaalad ku meel gaar ah, timuhu badanaa way soo laabtaan iyadoo sababta la saxay.