Bisha Ramadan

Ramadan (sidoo kale loo qoro Ramadaan) waa bisha sagaalaad ee sannad-guurada Hijriga, oo ah kalandar qamari ah — taasoo micnaheedu yahay in bilaha lagu xisaabiyo wareegga dayaxa. Muslimiinta bishan waxay soomaan maalintii oo dhan, laga bilaabo waaberiga (fajr) ilaa qorrax-dhaca (maqrib).

Sababtoo ah sannadka qamariga ah wuxuu ka gaaban yahay kan qorraxda (shamsiga) ilaa toban maalmood, Ramadan waxay hor u socotaa kalandarka Giriigoriga sannad kasta. Sidaas darteed bishu waxay ku soo wareegtaa xilliyo kala duwan oo sannadka ah, xilliyada maalintu dheer tahay iyo kuwa ay gaaban tahayba.

Bilowga iyo dhammaadka bisha

Bilowga Ramadan waxaa lagu go'aamiyaa arkitaanka bilaha cusub (hilaal). Dalal iyo hay'ado diimeed oo kala duwan ayaa isticmaala habab kala duwan: qaar waxay ku tiirsan yihiin indho-indhaynta toos ah, qaar kalena xisaabta cilmiga falaqga. Taas awgeed, maalinta bilowga iyo dhammaadka way ku kala duwanaan kartaa hal ama laba maalmood dalal ahaan. Bisha waxaa ku xigta bisha Shawwaal, oo maalinteeda koowaad la xuso Ciidul-Fitr.

Soonka iyo shuruudihiisa

Soonka Ramadan waa mid ka mid ah tiirarka Islaamka. Waxaa laga rabaa in la joojiyo cunto, cabitaan iyo galmo inta u dhaxaysa waaberiga iyo qorrax-dhaca. Cuntada waaberiga hortiis waxaa loo yaqaan suxuur, tan qorrax-dhaca kadibna futuur (afur). Dad qaar ayaa laga dhaafay soonka, sida bukaanka, socotada, haweenka uurka leh ama nuujinaya, iyo caruurta aan qaan-gaarin; qaar waxaa laga rabaa in ay maalmaha dib u soomaan ama ay bixiyaan magdhow cunto ah.

Cibaadada iyo dhaqanka

Bishan waxaa lagu badiyaa akhriska Quraanka, sadaqada, iyo salaadda tarawiixda oo habeenkii lagu tukado masaajidda. Waxaa sidoo kale la xuso habeenka Laylatul-Qadr, oo la rumeysan yahay inuu ku dhex jiro tobanka habeen ee dambe, gaar ahaan habeennada kacsan. Dhaqan ahaan, Ramadan waxay saameyn ku leedahay jadwalka shaqada, waqtiyada suuqa iyo nolol-maalmeedka guud ee dalalka Muslimiinta badan.