BM-21 Grad

BM-21 Grad waa nidaam gantaallo badan oo isku mar la tuuro (multiple rocket launcher), oo Midowgii Soofiyeeti horumariyay bilowgii 1960-meeyadii. Wuxuu adeegsadaa gantaallo dhexroorkoodu yahay 122 mm, waxaana laga rakibaa gaari xamuul ah oo lugo badan leh, sida Ural-375D iyo kuwa dambe Ural-4320. Erayga 'Grad' waxa uu Ruushka ku macnahiisu yahay 'roobdhagax'.

Qalabka ugu caansan ee nooca waa mid leh 40 tuubo oo gantaal ah oo lagu kaxeeyo saldhig wareega. Hal gaari wuxuu isku mar ku daadin karaa dhammaan 40 gantaal muddo daqiiqad ka yar, kadibna waxaa loo baahan yahay in dib loo buuxiyo, taasoo qaadata dhawr daqiiqadood marka gacan lagu sameeyo. Hab-dhaqanka ciidan waa in la toogto kadibna si degdeg ah loo raro gaariga, si looga baxsado toogashada jawaabta ah.

Sifooyinka farsamada

Gantaalada BM-21 lagu isticmaalo ma laha hagaajin la socota (unguided), taasoo ka dhigaysa hub laga saaro aag ballaaran halkii uu bartilmaameed hal ah si sax ah u garaaci lahaa. Fogaanta gantaalada asalka ah waxay ku dhowdahay 20 kiiloomitir, halka noocyada dambe ee cusub ay gaadhaan masaafo ka dheer. Waxaa jira noocyo madaxeedyo kala duwan: qarax caadi ah, kuwa firidhiya (fragmentation), qiiq, iyo kuwa miinooyin qaada.

Faafitaanka iyo noocyada

BM-21 wuxuu noqday mid ka mid ah nidaamyada gantaal-tuurka ee ugu badan ee adduunka la wareejiyay. Waxaa loo dhoofiyay boqollaal ciidamo, waxaana lagu soo saaray ama la ku daydayay dalal badan oo ay ka mid yihiin Shiinaha, Masar, Iiraan, Kuuriyada Waqooyi iyo Bakistaan. Waxaa sidoo kale jira noocyo yaryar oo tuubo kooban leh oo lagu rakibo gawaari fudud, si loogu adeegsado goobo buuro ah ama ciidamada fudud.

Isticmaalka dagaallada

Tan iyo 1960-meeyadii, BM-21 waxaa lagu isticmaalay dagaallo badan oo Afrika, Bariga Dhexe, Aasiya iyo Yurub ah, oo ay ku jiraan colaadaha dawladaha dhexdooda iyo kuwa gudaha. Sababtoo ah qiimahiisa hooseeya, fudeydka adeegsigiisa, iyo helitaanka rasaasta, waxaa isticmaalay ciidamo rasmi ah iyo kooxo hubeysan oo aan dawli ahayn.