Bohriyaam

Bohriyaam (Bohrium, calaamad: Bh) waa curiye kiimikaad oo tirada atamiga uu yahay 107. Waa curiye aad u culus oo aan dabiiciyan dhulka laga helin; waxaa lagu soo saaraa qalab la yiraahdo accelerator, taas oo ah mishiin ku garaaca atamyo isku dhufanaya xawaare sare. Dhammaan isotoobyadiisa la yaqaan waa kuwo shucaac-sii-daaya oo si degdeg ah u burburaya.

Magaca waxaa loo bixiyay fiisigiste Danish ah oo la odhan jiray Niels Bohr, kaas oo qaab-dhismeedka atamiga wax weyn ka qoray. Aqoonsiga magacan waxaa xaqiijiyay ururka caalamiga ah ee kiimikada saafiga ah iyo tan la isticmaalo (IUPAC) sannadihii sagaashameeyada.

Meesha uu ka galo shaxda curiyayaasha

Bohriyaam waxa uu ku jiraa kooxda 7-aad ee shaxda xilliyeed, isla safka ay ku jiraan manganeese, teknetiyaam iyo reeniyaam. Sidaas darteed waxaa la filayaa in kiimikadiisu la mid noqoto reeniyaam: tusaale ahaan in uu sameeyo xeryahooda oksaydh ah oo heerka +7 ah. Waa curiye ka mid ah kooxda transactinide, taas oo ah curiyayaasha ka danbeeya actinide-yada shaxda.

Soo saarid iyo taariikh

Kooxo cilmi-baaris oo Jarmal ah oo ka shaqaynayay xarunta GSI ee magaalada Darmstadt ayaa 1981 sheegtay in ay abuureen atamyo Bh ah, iyagoo ku dhuftay laydh chromium ah bartilmaameed bismuth ah. Ka hor intaas, koox Soofiyeeti ah oo ka shaqaynaysay Dubna ayaa sheegatay natiijooyin la mid ah, taasoo keentay muddo ku murmid ah magaca iyo aqoonsiga. IUPAC ayaa ugu dambayn go'aamisay magaca Bohrium.

Sifooyinka iyo cilmi-baarista

Sababtoo ah wax yar oo atamyo ah ayaa mar kasta la abuuri karaa — mararka qaarkood dhawr atam oo keliya — sifooyinka jireed sida cufnaanta iyo heerkulka dhalaalidda lama cabbiro si toos ah; waxaa lagu qiyaasaa xisaab iyo isbarbardhig curiyayaasha isla kooxda ah. Cilmi-baarista kiimikada Bh waxay ku salaysan tahay tijaabooyin degdeg ah oo lagu baaro sida uu ugu dhaqmo gaas ama xal ka hor inta uusan burburin.

Isticmaal

Ma jiro isticmaal ganacsi oo Bohriyaam ah. Waxaa loo isticmaalaa oo keliya cilmi-baaris saafi ah, gaar ahaan sahaminta xuduudaha nukleeska culus iyo tijaabinta saadaasha shaxda xilliyeed.