Boqolleey

Boqolleey (Ingiriisi: percentage) waa qaab tiro lagu muujiyo iyada oo la barbar dhigayo boqol. Marka lays yiraahdo 25 boqolkiiba, macnaha waa 25 ka mid ah 100, taas oo la mid ah jajabka 25/100 ama tirada tobanleyda 0.25. Calaamadda caadi ahaan loo isticmaalo waa %.

Boqolleeyda waxaa loo isticmaalaa in la fududeeyo isbarbardhigga tirooyin oo saldhigyadoodu kala duwan yihiin. Tusaale, 18 arday oo ka mid ah 40 iyo 30 arday oo ka mid ah 75 si toos ah lama barbardhigi karo, laakiin marka boqolleey loo beddelo — 45% iyo 40% — isbarbardhigga wuu cad noqonayaa.

Sida loo xisaabiyo

Habka aasaasi ah waa in qaybta la qaadayo lagu qaybiyo tirada guud, kadib natiijada lagu dhufto 100. Haddii qaybta ay tahay 12 oo tirada guud ay tahay 50, xisaabta waa (12 ÷ 50) × 100 = 24%. Si la mid ah, marka boqolleey iyo tirada guud la yaqaan, qaybta waxaa laga helaa marka boqolleeyda lagu dhufto tirada guud kadibna lagu qaybiyo 100.

Kordhinta iyo yaraynta

Isbeddel boqolleey lagu muujiyo waxaa laga xisaabiyaa farqiga u dhexeeya qiimaha cusub iyo qiimaha hore, kadib la loo qaybiyo qiimaha hore. Haddii qiime uu ka koro 200 ilaa 250, korodhka waa 25%. Yaraynta sidoo kale sidaas oo kale ayaa loo xisaabiyaa, laakiin natiijada waa mid taban ama loo tilmaamaa 'hoos u dhac'.

Barbar dhac caadi ah

Waa muhiim in la kala saaro 'dhibcaha boqolleeyda' (percentage points) iyo 'isbeddel boqolleey'. Haddii heer uu ka kaco 4% ilaa 6%, waa kororka laba dhibic boqolleey, laakiin sidoo kale waa kororka 50% marka loo eego heerkii hore. Sidoo kale, boqolleey yaraynta iyo boqolleey kordhinta isku mid ah isma tirtiraan: qiime kordhay 50% kadibna hoos u dhacay 50% kuma soo noqdo halkii hore.

Adeegsi

Boqolleeyda waxaa si weyn loo isticmaalaa dhinacyada maaliyadda (dulsaar, canshuur, qiimo-dhac), tirakoobka (natiijooyinka doorashada, hawlgabka, sahannada), iyo cilmi-baarista caafimaadka. Waxaa sidoo kale la xiriirtaa halbeegyo la mid ah sida 'per mille' (halkii kunkiiba, ‰) oo loo isticmaalo tirooyin aad u yaryar.